දෙව්පුර ඇතෙකි..

ශ්‍රී ලංකාවේ වාර්ෂිකව අලි ඇතුන් 250ක් පමණ ව්විධ හේතු නිසා මිය යනවා.අලි-මිනිස් ගැටුම හා බැඳුනු වෙඩි තැබීම් හා කඳන් බැඳීම්, වස දීම්, හක්ක පටස් හා දුම්රිය අනතුරු,වගා ලිං වලට සහ පතල් වලට වැටීම් මේ හේතු අතර ප්‍රධානයි. මීට අමතරව, අලි-මිනිස් ගැටුම නිසා වසරකට අලි පැටවුන් 40ක් පමණ අනාථ වනවා. ඒ විතරක්ද? ගෘහාශ්‍රිතකරණයට හා ලාංකීය සංස්කෘතිය රකින්නට යැයි කියමින්, කිරි නොවැරූ අලි පැටවුන් ඔවුන්ගේ රංචු වලින් පැහැරගෙන විත්, ඔවුන්ව පීඩාවට පත්කොට ‘හීලෑ’ කිරීමත් සිදුවීම කණගාටුවට කරුණක්.

DSC_4522 - Copy

අපි අලි ඇතුන් ගැන කතා කළ යුත්තේ ඇයි? ගොඩබිම වසන විශාලතම ශාකභක්ෂක සත්ත්ව විශේෂය වන අලි ඇතුන් ඔවුන් සිටින පරිසර පද්ධතිය විද්‍යාත්මකව කළමනාකරණය කරන ඉංජිනේරුවන්. ඒ පරිසර පද්ධතියේ වැඩෙන සමහර ශාක වර්ගවල බීජ ප්‍රචාරනයට වගේම ඒවායේ ප්‍රරෝහණය සාර්ථක වන්නට නම් අදාළ බීජ අලි ඇතුන්ගේ ආහාර මාර්ගය හරහා යා යුතුයි. ලොකු කුඩා ශාක ආහාරයට ගැනීම, අතු සහ කඳන් කඩාබිඳ දැමීම වැනි චර්යාවන් මගින් ඔවුන් සිය වාසස්ථානයේ භෞතික ස්වභාවය වෙනස් කරනවා. සිය පැවැත්ම උදෙසා මේ වෙනස්කම් වෙනුවෙන් ම බලා සිටින සත්ත්වයින්ට හා ශාක වලට අලි ඇතුන්ගේ සේවය අත්‍යවශ්‍යයි. පරිසර පද්ධතියක සිටින ජීවී විශේෂ වල අන්තර්ක්‍රියාවන් හරියට මකුළු දැලක රැහැන් වගේ; එකිනෙකට සමබරව බැඳී තිබෙනවා. මකුළු දැල හානි නොවී පවත්වා ගන්නට සෑම ජීවියෙක්ම සහාය වෙනවා. සිය වාසස්ථානයේ අලි ඇතුන් අනිවාර්ය සංඝටකයක් වන්නේ මේ නිසා.

DSCN1597

මොවුන් සමාජශීලී සතුන්. පරිණාමිකව ඉතා ඉහල මට්ටමක සිටින නිසා, ඔවුනොවුන් අතර සන්නිවේදනය හා අන්තර් සබඳතා ඉතා සංකීර්ණයි. ගැහැණු සතුන් බොහෝ විට සිය ජීවිත කාලය පුරාම තමන් උපන් රංචුවේ රැඳී සිටිනවා. නමුත්, තරුණ වියට එළැඹෙන පිරිමි සතුන් රංචුව හැර ගොස් තනිවම ජීවත් වෙනවා. ඔවුන් යළිත් රංචුවකට එක් වන්නේ ප්‍රජනන ක්‍රියාවලියට සුදුසු ගැහැණු සතුන් සොයා උන් සමග එක් වීමටයි.

අලි රංචුවක හැසිරීම් බොහෝ විට තීරණය වන්නේ එහි සිටින කුඩා පැටවුන්ගේ ආරක්ෂාව සහ පැවැත්ම අරමුණු කරගෙනයි. පැටවුන් ආරක්ෂා කර ගැනීමට රංචුවේ සියළුම සාමාජිකයන් කැපවීමෙන් කටයුතු කරනවා. ඔබ ජාතික උද්‍යානයක සංචාරය කරද්දී අලි රංචුවක් කලබල වී ඔබගේ ගමන් මග අවුරා සිටියා ඔබට මතකද? යළි සිහි කළොත්, ඒ රංචුවේ කුඩා පැටවුන් සිටිය වග ඔබට මතක් වේවි. දවසේ වැඩි වේලාවක් ශාක කොටස් බුදිමින් ඇවිදින අලි ඇතුන් උදයේ හෝ සවස් කාලයේ ජල පානයට හා ජලස්නානයට බොහෝ වේලාවක් වැය කරනවා. ඔවුන්ගේ සමාජ ජීවිතයේ අන්තර්ක්‍රියාවන් අඛණ්ඩව හා සවිමත්ව තබා ගැනීමට මේ චර්යා රටා ඉතා වැදගත්.

_In Mud (61)

අප්‍රිකානු අලින්ගේ ගැහැණු, පිරිමි දෙවර්ගයටම දළ තිබුනත්, ආසියාතික අලින්ගේ දළ දරන්නේ පිරිමි සතුන් පමණයි. සෑම ආසියාතික පිරිමි අලියෙක්ම දළ ඇතෙකු වන්නේත් නැහැ. ශ්‍රී ලංකාවේ දළ දරන අලින් සංඛ්‍යාව මුළු අලි ගහනයෙන් සියයට පහකටත් (5%) අඩුයි.

අලි ඇතුන්ගේ පැවැත්මට එල්ල වී තිබෙන තර්ජන නිසා ඔවුන්ගේ ස්වභාවික ජීවන රටාව බොහෝ අවුල් වී තිබෙනවා. 20 වන ශතවර්ෂය ආරම්භයේදී 12,000ක් පමණ වූයේයැයි සැලකෙන ලාංකීය අලි ගහනය, 2011 වසරේ සිදු කළ සංගණනයට අනුව ආසන්න වශයෙන් එයින් හරි අඩක්. පාරිසරික වශයෙන් මනා දුර දැක්මක් නැති, නොනවතින සංවර්ධන ක්‍රියාවලි නිසා ඔවුන්ගේ වාසස්ථාන හානියට පත් වෙනවා. නීතිප්‍රකාර ප්‍රකාශයට පත් කර ඇති ජාතික රක්ෂිත ප්‍රදේශතුළ රැඳී සිටින්නේ රටේ අලි ගහනයෙන් සියයට තිහකට අඩු සංඛ්‍යාවක්. වැඩි ප්‍රමාණයක් ගැවසෙන්නේ රක්ෂිත ප්‍රදේශ වලින් පිටත මිනිස් වාසස්ථාන අවට. ගොවීන් වගා කරන බෝග වර්ග අලි ඇතුන්ගේ ස්වභාවික ආහාර වර්ග වලට වඩ ආකර්ශනීයයි; පෝෂණ ගුණයෙන් යුක්තයි, එවගේම දිනය පුරා වනයේ බොහෝ දුරක් ගමන් කිරීමෙන් තොරව ඉතා පහසුවෙන් ලැබෙන මේ පෝෂණයෙන් යුත් ආහාර වලට ලොල් වී අලි ඇතුන් ගම් වැදීම විශාල ගැටුමකට මුළ පුරලා. දැනට ඉතිරි වී ඇති වියලි සහ අතරමැදි කලාපීය වනාන්තර මායිම් එළි කරමින් කෘෂිබිම් ව්‍යාප්ත කරන ගොවි මහතුන් මේ ප්‍රශ්නයේ අනිත් කොටස් කරුවන්.

IMG_2030

සංස්කෘතික ක්‍රියාකාරකම් වලට යොදා ගන්නැයි පවසමින් සමාජයේ එක් ස්ථරයකට සීමාවූ අලි අයිතිකරුවන්, වල් අලින් ගෘහාශ්‍රිත කරන්නට කැප වී ක්‍රියා කරනවා. නමුත්, ඒ සතුන්ගේ සුබසාධනය පිළිබඳව අලි අයිතිකරුවන්වත්, නීතිය බලගන්වන රාජ්‍ය නිළධාරීන්වත් සැළකිලිමත් වන්නේ නැහැ.

මිනිස් අවශ්‍යතා සඳහා දුරබැහැර පෙදෙස් කරා තැනෙන මහාමාර්ග, දුම්රිය මාර්ග මඟින් සතුන්ගෙ සාමාන්‍ය ජීවන රටාවටද තර්ජනයක් තියෙනව. උදාහරණයක් ලෙස වනාන්තර හරහා ඉදිරිකර ඇති දුම්රිය මාර්ග නිසා සමහර අවස්ථාවලදි අලි ඇතුන් තුන් හතර දෙනා එකවර රාත්‍රී දුම්රියන්ට අසු වීම මෙයට කදිම උදාහරණයක්.

??????????

තවද වනයේ නිදහස්ව ජීවත්විය යුතු සතුන් දම්වැල්වලට කැපුණු ගැඹුරු තුවාල සහිතව, තද අවුවේ ඇවිද්දවමින්, නිසි ලෙස ආහාර, වතුර සහ විවේකය නොමැතිව සංචාරක කර්මාන්තයේ යොදවයි. රටේ සංස්කෘතියට ඉන් ලබා දෙන දායකත්වය කුමක්දැයි විදෙස් සංචාරකයන් මේ වන විටත් ප්‍රශ්න කරන්නට පටන් අරන්.

DSC_4537(1)

එපමණක් නොව, සිය රංචුවේ රැකවරණය මැද, මවගේ පෝෂණය ලබන අලි පැටවුන් කැළෙන් උස්සාගෙන අවුත් (මෙය නීති විරෝධී යැයි අමුතුවෙන් කිව යුතු නැත) සිරකර තබන්නේ ඔවුන්ව පීඩාවට පත් කොට හීලෑ කර ගන්නා අදහසින්.

අලි ඇතුන් වඩා ලස්සනට පෙනෙන්නේ ඔවුන් වනන්තරයේ නිදහස්ව සැරිසරන විට පමණි. සිංහල ජන සාහිත්‍යය දුටු චමත්කාරයෙන් උන්ව දකින්නට නම් උන්ගේ නිදහස් පැවැත්ම අප විසින් මනා කොට තහවුරු කළයුතු වෙනවා.

මේ උදාහරණය ගජගා වන්නමෙන්,

දෙව්පුර ඇතෙකි – කුඹු දහසයකි
දිග දළ අටකි – සත් ගැබකි

අලි ඇතුන්ගේ පාරිසරික වටිනාකමත්, උන්ට ශ්‍රී ලංකාවේ මතු වෙමින් ඇති නොනවතින තර්ජන ගැනත් අප හැමෝම දැනුවත් වී සිටීම වැදගත්. හන්තාන ලිනක්ස් නවතම නිකුතුව “Tusker ටස්කර්” තේමාව භාවිත කරමින් තාක්ෂණික ප්‍රජාව වටා කතිකාවතක් ගොඩ නැගෙන අවකාශයක අලි ඇතුන් ගැන සාකච්ඡාවට ගැනීම ඔබ ඒ සතුන් සංරක්ෂණයට ගත් පළමු සාර්ථක පියවර වෙනවා.

hanthana

ස්තුතිය: චන්දන වීරතුංග මහතා සහ පශු වෛද්‍ය දීපානි ජයන්තා මිය.

හන්තානන ලිනක්ස් 17 LXDE සමඟින් LiveCD තැටියක් ලෙස

හන්තාන ලිනකස් පවුලට එක්වන අලුත්ම සාමාජිකයා වන හන්තාන ලිනක්ස් 17 LXDE අද උදෑසන නිකුත් විය. අපගේ සාමාන්‍ය DVD සංස්කරණය මඟින් සියලුම මෘදුකාංග එකතුවක් සහ නවතම 3D අතුරුමුහුණතක් ඉදිරිපත් කරන අතර, අපේ අලුත්ම සාමාජිකයා වන LXDE සංස්කරණය මඟින් අවම බලයක් සහිත පරිගණක වලට උපරිම සහයත්, තමන්ගේ රුචිකත්වයට අනුව තෝරාගත හැකි මෘදුකාංග එකතුවක් මෙන්ම සරල භාවයත් ඔබට ලබා දේ.

හන්තාන ලිනක්ස් 17 LXDE සංස්කරණය මෙම යොමුවෙන් ලබාගත හැකි අතර, ඔබට එය ස්ථාපනය කිරීමේ මගපෙන්වීම මෙම යොමුවෙන් බාගත හැකි ය.

හන්තාන සහ Fedora 17 හි අඩංගු සියලුම ගුණාංගයන් සමඟින් එන මෙම අලුත්ම හන්තාන ලිනක්ස් 17 LXDE සංස්කරණයේ Mozilla FIrefox, LibreOfficeWriter, LibreOffice Calc and LibreOffice Impress ඇතුලු තවත් බොහෝ මෘදුකාංග අඩංගු වන අතර මෙම සංස්කරණය ක්‍රියාත්මක කිරීමට ඉතාම ස්ථායී සහ අවම සම්පත් පරිභෝජනයක් සහිත LXDE අතුරු මුහුණත අඩංගු වේ. මෙහෙයුම් පද්ධතිය භාවිතා කිරීමට ඉතාම ස්ථායී සහ අවම සම්පත් පරිභෝජනයක් සහිත LXDE අතුරු මුහුණත අඩංගු වේ. LXDE යනු විවෘත මෘදුකාංගයකි. එය ලිනුක්ස් අතුරුමුහුණතක් ලෙස භාවිතා කරන ඉතා අඩු සම්පත් සහිත පරිගණක වල ක්‍රියාත්මක වීමට විශේෂයෙන් නිපදවා ඇත. එසේම නවීන පරිගණක තාක්ෂණයන් ඉතාම කාර්යක්ෂම ලෙස හසුරුවීමේ හැකියාවක් පවතින බැවින්, මෙය නවීන 3D දෘඪාංග වල ඉතාම වේගවත්ව ක්‍රියාතමක වේ.

හන්තාන ලිනක්ස් 17 (සිතිජ) සංස්කරණයට සමගාමීව හන්තාන ලිනක්ස් LiveCD සංස්කරණය ඉදිරිපත් කෙරුණ අතර, හන්තාන ලිනක්ස් 17 සංස්කරණය 2012 සැප්තැම්බර් 15 වන දින නිකුත් කරන ලදි. හන්තාන ලිනක්ස් 17 සංස්කරණයේ එළිදැක්වීමෙන් සතියක කාලයක් තුල 3000 කට අධික බාගත කිරීම් ප්‍රමාණයක් ලොව සිව් දෙසින් වාර්තා වූ අතර, මෙම සංස්කරණයට ඉතා ඉහළ ප්‍රතිචාර ලැබුණි. මෙමඟින් හන්තාන ලිනක්ස් සඳහා ලැබෙන ජාත්‍යන්තර පිළිගැනීම මොනවට හෙළ වේ. ශ්‍රීලාංකීය ලිනක්ස් සංස්කරණයක් වන හන්තාන ලිනක්ස් සඳහා ලොවපුරා දැවැන්ත ඉල්ලුමක් පවතින අතර, ශ්‍රී ලංකාවේ පාසල් පද්ධතිය තුල හන්තාන ලිනක්ස් භාවිතයේ විශාල වැඩි වීමක්ද පෙන්නුම් කරයි.

අවම පරිගණක සම්පත් හා අවම මෘදුකාංග ප්‍රමාණයක් සමඟ තම පරිගණකයේ ක්‍රියාකාරකම් ආරම්භ කොට තම රුචිකත්වය පරිදි තමන්ටම ආවේනික පරිගණක මෙහෙයුම් පද්ධතියක් හා මෘදුකාංග එකතුවක් නිර්මාණය කිරීමේ අවශ්‍යතාවයන් සහිත අය සඳහා හන්තාන ලිනක්ස් 17 LXDE සංස්කරණය ඉතාම ප්‍රයෝජනවත් වනු ඇත. මෙම සංස්කරණය තමන්ට අවශ්‍ය පරිදි වෙනස් කර ගැනීමේ ඉතා ඉහළ හැකියාවක් පවතී. එම නිසා පරිගණකයේ නියම නිදහස අත්විඳීමට කැමති අයට මෙම සංස්කරණය ඉතා උසස් මට්ටමේ සේවයක් සපයනු ඇත. පහතින් දැක්වෙන්නේ ඉතාම පහසුවෙන් අවශ්‍ය මෘදුකාංග ස්ථාපනය කිරමින් තමන්ට අවශ්‍ය ආකාරයේ මෙහෙයුම් පද්ධතියක් නිර්මාණය කිරීමේ සරල උදාහරණයක් පමණි.

GIMP ස්ථාපනය කිරීම
# yum install gimp -y

VLC බහුමාධ්‍ය මෘදුකාංගය ස්ථාපනය කිරීම
# yum install vlc -y

මෙහෙයුම් පද්ධතිය ස්ථාපනයෙන් පසු Gnome අතුරු මුහුණත ස්ථාපනය කිරීම
# yum groupinstall gnome-desktop -y

Sugar-desktop ස්ථාපනය කිරීම.
# yum groupinstall sugar-desktop -y
හන්තාන ලිනක්ස් x86_64, 64bit සංස්කරණය එළි දැක්වීමේ කටයුතු දැනටමත් සිදුවෙමින් පවතී. එම සංස්කරණය මීළඟ සතියේ ඉදිරිපත් කෙරෙනු ඇත.

හන්තාන 17 x86_64 නිකුතුව නිර්මාණය කළ පරිගනකයේ සිට අදාල සේවාදායක වෙත ගොනු පිටපත් කිරීමට ඇති තාක්ෂණික ගැටලුව නිසා එය නිකුත් කිරීම කල්දැමීමට සිදු විය. අපගේ හන්තාන ලිනක්ස් ගොනු සියල්ලක්ම cloud build system එකක ස්ථානගත කිරීමේ සැලසුම් සකස් කර ඇති අතර, මෙම සත්කාරය සඳහා, අවශ්‍ය පහසුකම් සැපයීමට අපි ඔබට ආරාධනා කරමු. ලොව පුරා ප්‍රචලිත වෙමින් පවතින අපේම ශ්‍රී ලාංකීය ලිනක්ස් සංස්කරණයේ ඉදිරිගමන වෙනුවෙන් ඔබගේ වටිනා කාලයෙන් බිඳක් වෙන් කොට, ශ්‍රී ලාංකීය පරිගණක ක්ෂේත්‍රයේ ඉදිරි ගමන වෙනුවෙන් දායකත්වයක් ලබා දෙන ලෙස අපි නැවතත් ඉල්ලමු.

හන්තාන ලිනක්ස් අලුත්ම සංස්කරණය ඉදිරිපත් කිරීමට නන්අයුරින් සහය දැක්වූ සියලුම අයටත්, හන්තාන ලිනක්ස් පරීශීලකයන්ටත්, හන්තාන ලිනක්ස් 17 i386 LiveDVD හි තත්වය පරීක්ෂා කළ ඔබ සැමටත් අපගේ හද පිරි ප්‍රණාමය පුද කිරීමටද අපි මෙය අවස්ථාවක් කර ගනිමු.

Sha256sum:
4c1d69cb53d6b4f7f6b7899e5f49e4495404c045542fcc7d403bb83b9866ac1f

හන්තාන ලිනක්ස් ව්‍යාපෘතිය තෙවන වසරට පා තබයි! හන්තාන ලිනක්ස් 17 (සිතිජ) නිකුතුව දැන් ලබා ගන්න!

නිදහස් සහ විවෘත කේත මෘදුකාංග මෙරට ජනතාව අතර ප්‍රචලිත කිරීමට විශේෂයෙන්ම තාක්ෂණික දැනුම අවම සහ අන්තර්ජාල පහසුකම් නැති හෝ අවම පිරිස් ඉලක්ක කරගනිමින් දියත් කෙරුණු මෙම ව්‍යාපෘතිය මේ වන විට ලංකාව පුරා පාසල් බෝහෝමයක සහ පුද්ගලික පරිගණක මෙන්ම රාජ්‍ය අංශය තුළද දැන් හන්තාන ලිනක්ස් භාවිතයට පටන්ගෙන ඇත.

2009 සැප්තැම්බර් මස 19 දින නිලවශයෙන් දියත් කෙරුණු හන්තාන ලිනක්ස් මෙහෙයුම් පද්ධතිය මේ වන විට හන්තාන ලිනක්ස් ව්‍යාපෘතිය මඟින් සහ විවිධ පුද්ගලයින් විසින් පිටපත් දහස් ගණනක් බෙදා දී ඇත. තවද හන්තාන ලබා ගැනීමට පහසුකම් සලසා ඇති එක් සේවාවක් වන SourceForge අඩවියේ දත්ත අනුව එම සේවාදායකයා හරහා පමණක් ලොව වටා විටින 6000කට ආසන්න පිරිසක් ලබා ගෙන ඇති අතර ඉන් රටවල් 8 (ලංකාව හැර) අවම වශයෙන් පිටපත් 100ක් ලබාගෙන ඇති අතර රටවල් 96කින් පමණ අවම වශයෙන් එක් පිටපතක් වත් ලබාගෙන ඇති බව එම දත්ත තහවුරු කරයි.

http://sourceforge.net/projects/hanthana/files/stats/timeline?dates=2009-09-01+to+2012-12-31

මෙම තොරතුරු සඳහා ශ්‍රී ලංකිකයෙන් බහුලව භාවිත කරන LEARN සේවාදයක සහ Ibiblio සේවාදායක තොරතුරු අඩංගු නොවන බවද කරුණාවෙන් සලකන්න.

හන්තාන ලිනක්ස් ව්‍යාපෘතිය 2012 වසරේ දියත් කළ හන්තාන පාසල් ලැබ් ව්‍යාපෘතිය හරහා ලබා දෙන සේවා දැනට පාසල් දෙකකට ලබා දී ඇති අතර ඉදිරියේදි තවත් පාසල් කිහිපයකට ලබා දීමට නියමිතයි.

නුවර එළිය දිස්ත්‍රික්කයෙ වලපනෙ අධ්‍යාපන කලාපය සහ අනුරාධපුර දිස්ත්‍රික්කයේ කැබැතිගොල්ලැව අධ්‍යාපන කලාපයට අයත් පාසල් ද මෙම වැඩසටහනේ මීළඟ අදියරට අයත් වේ. පහසුකම් අවම පාසලකට දරුවන්ට පරිගණක දැණුම දෙන්න එක්වෙන්න ඔබටත් පුලුවන්.

හන්තාන ලිනක්ස් හුදෙක් Fedora මෙහෙයුම් පද්ධතිය මත පදනම් වූ මෙහෙයුම් පද්ධතියක් නොව එය ව්‍යාපෘතියක් ලෙස සාමාන්‍ය පරිගණක භාවිත කරන්නන් නිදහස් සහ විවෘත මෘදුකාංග භාවිතයට සහ යළි නිදහස් සහ විවෘත මෘදුකාංග ව්‍යාපෘති සඳහා දායකත්වය ලබා දීමට අවකාශ සලසයි. එලෙස ප්‍රජා සංවර්ධන ව්‍යාපෘතියක් ලෙස ක්‍රියාත්මක වන හන්තාන ලිනක්ස් ව්‍යපෘතිය මඟින් නිදහස් සහ විවෘත කේත මෘදුකාංග දේශීය කරණය, ප්‍රලේඛණය ගොඩ නැංවීම, දැණුවත් කිරීමෙ සහ පුහුණු වැඩසටහන් පැවැත්වීම ද සිදුවේ.

හන්තාන ලිනක්ස් යනු ව්‍යාපාරික අරමුණු ඉලක්ක කරගෙන සිදුකෙරෙන ව්‍යාපෘතියක් නොව හුදෙක් ප්‍රජාවේ යහපත වෙනුවෙන් ප්‍රජාව විසින් ගොඩ නැගෙන ව්‍යාපෘතිය

හන්තාන ලිනක්ස් 17 (සිතිජ) නිකුත් වේ!

හන්තාන ලිනක්ස් නවතම නිකුතුව වන හන්තාන ලිනක්ස් 17 ( නිකුතුව ව්‍යාපෘතියෙ තෙවන වාර්ශ පූර්ණයට සමගාමීව නිකුත් විය. මෙම නවතන නිකුතුව සමඟ the Document Foundation මඟින් නිකුත් කර ඇති LibreOffice කාර්යයාලීය යෙදුම් කට්ටලයට අදාල නිළ ප්‍රලේඛණය එක් කර ඇත.

ඔබත් අදම හන්තාන ලිනක්ස් 17 ලබා ගන්න!

පසුගිය කාලය තුළ හන්තාන වෙනුවෙන් විවිධ අයුරින් කැපවූ ඔබටත් හන්තාන වෙනුවෙන් සුභ පැතු සියල්ලන්ටම හන්තාන ලිනක්ස් ව්‍යාපෘතියේ හෘදයාංග ස්තුතියිය පුදකර සිටින්නෙමු.

දැයටකිරුළ 2012 හන්තාන වැඩසටහන සාර්ථකයි!

දැයට කිරුළ 2012 අධ්‍යාපන සහ වෙළඳ ප්‍රදර්ශනයට සමගාමීව ශ්‍රී ලංකා තොරතුරු තාක්‍ෂණ ආයතනය සහ හන්තාන ලිනක්ස් ප්‍රජාව එක්ව සංවිධානය කළ නිදහස් සහ විවෘත මෘදුකාංග පිළිබඳ දැණුවත් කිරිමේ වැඩසටහන් මාලාව පෙබරවාරි මස 7 සහ 8 දෙදෙන තුළ ශ්‍රී ලංකා තොරතුරු තාක්‍ෂණ ආයතනයේ ප්‍රදර්ශන කුටිය තුළ දි සිදු කරන ලඳි.

ICTA ආයතනයෙන් තෑග්ගක්..

මේ සඳහා අති විශාල පිරිසක් එක් වූ අතර සහභාගි වුවන්ගෙන් උණුසුම් ප්‍රතිචාර  ලැබුණි.

පාසල් ළමුන්, ගුරුවරු, දෙමාපියන් මෙන්ම  රාජ්‍ය සහ පුද්ගලික අංශවල රැකියාවන්හි  නියුතු කොටස් මෙම වැඩසටහන  සමඟ එක් විය.

මෙම වැඩසටහන  අතර තුළ දි පාසැල් ගුරුවරුන් සඳහා හන්තාන ලිනක්ස් පද්ධතියේ ඇති අධ්‍යාපනික මෘදුකාංග භාවිතයෙන් කෙටි පාඩමක් තම පාසැල් දරුවන්ට කිරීමටද අවකාශ ලබා දීම විශේෂත්වයකි. එහිදි එම මොහොතේ විනාඩි 2ක් පමණ කාලයකදි අදාල මෘදුකාංගය භාවිතයට හුරුවීම මඟින් පාසැල් දරුවන්ට කෙටි පාඩමක් කිරීමට පාසැල් ගුරුවරු සමත් වූහ.

 

ප්‍රදර්ශනකුටියට පැමිණි පාසැල් ගුරුවරයෙක් පැමිණ සිටි පාසල් ළමුන් ඇතුලු පිරිසට Kalzium මෘදුකාංගය භාවිතයෙන් රසායන විද්‍යාව පිළිබඳ කෙටි පාඩමක් කරමින්…

පාසැල් දරුවන් සඳහා පාසැල් පොත් බෑග්, පෑන් වැනි තිලිණ  මෙන්ම කෙටි සංග්‍රහයක් ලබා දීම ද ශ්‍රී ලංකා තොරතුරු තාක්‍ෂණ ආයතනය විසින් සිදු කරන ලදි. එමෙන්ම හන්තාන ලිනක්ස් 15.5  DVD තැටි නොමිලේ බෙදා දීමද ශ්‍රී ලංකා තොරතුරු තාක්‍ෂණ ආයතනය විසින් සිදු කරන ලදි.

දිනකට වැඩසටහන් 3 ක් පමණ කළ හැකි යැයි මුලින් සැලසුම් කළ ද, එක් වැඩසටහනක් අවසන් වෙත්ම තවත් වැඩසටහනක් ඇරඹීමට සිදු වුයේ පසල්  සිසුන් සහ ප්‍රදර්ශනයට පැමිණි දෙමාපියන්ගේ නිදහස් සහ විවෘත මෘදුකාංග පිළිබඳ හදුන්වා දුන් වැඩසටහන් සඳහා තිබූ උනන්දුව නිසා වෙනි.

 

ගණිතමය ගැටලු ඇසුරෙන් නිමවා ඇති TuxMath ක්‍රීඩාවෙන් ජයගත් පාසල් සිසුන් දෙදෙනෙක්..

තවද, අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශයේ තොරතුරු තාක්‍ෂණ ශාඛාවද තම ප්‍රදර්ශනය කුටිය හරහා දෙවන වරටත් නිදහස් සහ විවෘත මෘදුකාංග හදුන්වා දීම මුළු  ප්‍රදර්ශන කාලය පුරාම  සිදු කරන ලදි.

දැයට කිරුළ ප්‍රදර්ශනය සඳහා එක් වීමට මූලික අවදියේදි සහාය දුන්  බන්දුල රණතුංග මහතාටත්, තොරතුරු තාක්‍ෂණ අමාත්‍යාංශයටත්, මෙම සියලු කාර්යයන් සාරථක කර ගැනීම  උදෙසා උරදුන් ශ්‍රී ලංකා තොරතුරු තාක්‍ෂණ ආයතනයේ අතුල පුෂ්පකුමාර, වසන්ත දේශප්‍රිය, මහේෂ් කූරගම, මලිත්, කසුන්, ප්‍රියන්ක  සහ හන්තාන කණ්ඩායමට අවශ්‍ය සියලු සම්බන්ධීකරණ  කටයුතු කරමින් හන්තාන ලිනක්ස්  කණ්ඩායමෙ සහායට එක් වූ සුජිත් ජයසූරිය මිතුරාටත් හන්තාන ප්‍රජාවේ නොමද ස්තුතිය පිරි නැමේ.

 

පැණයකට පිළිතුරු සොයමින්..

රැයක් දවාලක් නොමැතිව නිදහස් සහ විවෘත කේත මෘදුකාංග පිළිබඳ වැඩසටහන් සඳහා අති විශාල ඉරිසක් එක් ව සිටි අයුරු

දැයට කිරුල 2012 ප්‍රදර්ශනයේදි හන්තාන සමඟ විදින්න නිදහස…

64 වන නිදහස් දිනයට සමගාමීව අනුරාධපුර, ඔයාමඩුව ප්‍රදේශයේදි පැවැත්වෙන “දැයට කිරුල 2012″ අධ්‍යාපන සහ වෙළඳ ප්‍රදර්ශනයේදි ,නිදහස් සහ විවෘත මෘදුකාංග  සහ හන්තාන ලිනක්ස් ව්‍යාපෘතිය පිළිබඳ දැණුවත් කිරීම සඳහා හන්තාන ලිනක්ස් කණ්ඩායම පෙබරවාරි 7 සහ 8 දෙදින තුළ ,දැයට කිරුල භූමියේදි ශ්‍රී ලංකා තොරතුරු තාක්‍ෂණ නියෝජිත ආයතනයේසහයෝගීත්වයෙන් වැඩසටහනක් ක්‍රියාත්මක කිරීමට නියමිතයි.  මෙහි දී , එකවර සිය දෙනෙකුට සහභාගි විය හැකි දේශන මාලවන් පැවැත් වීම, පරිගණක තුළ ස්ථාපිත නිදහස් සහ විවෘත මෘදුකාංග භාවිතයට අවස්ථාව ලබා දීම මෙන්ම තමන්ට ඇති ගැටලු පිළිබඳ විමසීමටද අවකාශ ලැබේ.

දේශන මාලාවන් තුළදි පහත මාතෘකා පිළිබඳ දැණුවත් කරනු ලැබේ.

  • නිදහස් සහ විවෘත මෘදුකාංග
  • අධ්‍යාපනය සඳහා නිදහස් සහ විවෘත මෘදුකාංග
  • හන්තාන ලිනක්ස් ව්‍යාපෘතිය
  • නිදහස් සහ විවෘත මෘදුකාංග ව්‍යාපෘති සඳහා දායක වීම
  • ICTA ආයතනය මඟින් දියත් කළ සහ අනුග්‍රහය දැක් වූ නිදහස් සහ විවෘත මෘදුකාංග ව්‍යාපෘති

මෙලෙස නිදහස් සහ විවෘත මෘදුකාංග පිළිබඳ දැණුම ලබා ගැනීම සඳහා දැයට කිරුල ප්‍රදර්ශන භූමියේ ඇති ICTA ආයතනයේ ප්‍රදර්ශන කුටියට පෙබරවාරි මස 7 සහ 8 දිනයන් තුළ පැමිණිමට අමතක කරන්න එපා. තවද උතුරු මැද පලාත ආශ්‍රිත පාසැල් ගුරුවරුන්ට සහ සිසුන්ටත්, මෙම ප්‍රදර්ශනය බැලීමට බලාපොරොත්තු වන හිතමිතුරන්ට මේ පිළිබඳව දැන්වීමට කාරුණික වන්න.

මීට අමතරව අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශයෙ තොරතුරු තාක්‍ෂණ ඒකකයේ ප්‍රදර්ශණ කුටිය තුළදීද නිදහස් සහ විවෘත මෘදුකාග පිළිබඳ දැනුවත් කිරීමක් සිදු කිරීමට නියමිතයි.

දැයට කිරුල නිමිත්තෙන් හන්තාන ලිනක්ස් 15.5 නිකුත් කර ඇති අතර දැයට කිරුල ප්‍රදර්ශන භුමියේදි මෙම නිකුතුව ලබා ගැණීමට අවශ්‍ය පහසුකම් ඉක්ටා ආයතනය මඟින් සලසා ඇත. නව නිකුතුව ලබා ගැණීමට මෙම සබැඳියට පිවිසෙන්න. හන්තාන කණ්ඩායම වෙනුවෙන් ඩනිෂ්ක, බන්දුල, කල්හාර සහ හිරන්‍ය  දැයට කිරුල ප්‍රදර්ශන භූමිය තුළ දි ඔබට සහාය වනු ඇත.

හන්තාන ලිනක්ස් 15 නිකුත් වේ!

හන්තාන ලිනක්ස් ව්‍යාපෘතියේ තවත් නිකුතුවක් වන හන්තාන ලිනක්ස් 15 නිකුත් විය!. මෙය හන්තාන ව්‍යාපෘතිය යටතේ නිකුත් කළ 5 වන නිකුතුව වන අතර එහි පළමු නිකුතුව 2009 සැප්තැම්බර් මස 19 දින ජගත් නිදහස් සහ විවෘත මෘදුකාංග දිනයට සමගාමීව නිකුත් විය.

 

නොකඩවා පස්වන නිකුතුවත් නිකුත් කිරීමට අප හට හැකියාව ඇත්තේ අප හා බැදුණු ශක්තිමත් ප්‍රජාව බව නොරහසකි. හන්තාන 14 (ගගන) නිකුතුව මේ වන විට මෙරට පාසැල් 15කට අධික සංඛ්‍යාවක (පරිගණක 500කට වැඩි) භාවිත වන අතර ඉන් එක් පාසැලක් ප්‍රාථමික පාසැලක් වීමද සුවිශේෂී වේ. එමෙන්ම රුවන්පුර විද්‍යාපිඨයේ පරිගණක 80කින් යුත් පරිගණක විද්‍යාගාරයෙදි හන්තාන ලිනක්ස් භාවිතය සඳහා පහසුකම් මේ වන විට සලසා ඇත.

තවද හන්තාන පරිශීලක ප්‍රජාව සඳහා වූ ෆෝරමයද ඉතා සක්‍රීය ව ක්‍රියාත්මක වේ. එමෙන්ම පසු ගියදා නිකුත් කළ හන්තාන ප්‍රජා සඟරාව ද ප්‍රජාව වෙත තොරතුරු සහ දැණුම ගෙනයාමෙදි තවත් විශේෂ කාර්යයක් සිදු කරයි. තවද 2011 වසර තුළදි හන්තාන 14 නිකුතුව අඩංගු DVD තැටි 2000කට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක් ලංකාව පුරා බෙදි ගොස් ඇති අතර ප්‍රායෝගික පුහුණු වැඩසටහන් සහ දේශණ වැඩසටහන් සඳහා එක් වූ පිරිස 1000කට වඩා වැඩි වේ. එමෙන්ම ජාතික අධ්‍යාපන ආයතනයේ විවිධ දෙපාර්තුමෙන්තු තුළ පරිගණක 25 කට ආසන්න සංඛ්‍යාවක ස්ථාපිත කළ අතර කණ්ඩායම් 5කට මේ වන විට ප්‍රායෝගික පුහුණු වැඩසටහන් නිමකර ඇත. තවද ශ්‍රී ලංකා නාවික හමුදා මූලස්ථානයේදි තොරතුරු තාක්‍ෂණ අංශයේ සේවයේ නියැලෙන විවිධ නිළයන් වලට අයත් 35 දෙනෙක් තෙදින පුහුණු වැඩසටහනට එක් වුයේ හන්තාන ලිනක්ස් පදනම් කරගෙන සාමාන්‍ය කටයුතු සහ මෘදුකාංග සංවර්ධණ කටයුතු ඉදිරියට පවත්වාගෙන යාමට අවශ්‍ය දැනුම ලබා ගැනීමටයි.

අධ්‍යාපන ඇමති බන්දුල ගුණවර්ධන මහතාට අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශයේ තොතුරු තාක්ෂණ ශාඛා ප්‍රධානී
නීල් ගුණදාස මහතා සහ පාසැල් දෘඩාංග කණ්ඩායමේ සාමාජික බන්දුල පුෂ්පකුමාර මහතා
දැයට කිරුල 2011 ප්‍රදර්ශනයේදි හන්තාන ලිනක්ස්  හදුන්වාදෙමින්.

දැයට කිරුල 2011 ප්‍රදර්ශනයේදි, අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශයේ තොරතුරු තාක්‍ෂණ ශාඛාව හන්තාන 14.5 මොනරාගලදි හඳුන්වා දුන් අතර සවුත්ලන්ඩ් විද්‍යාලීය අධ්‍යාපන ප්‍රදර්ශනය, රුවන්පුර ජාතික අධ්‍යාපන විද්‍යා පීඨයේ තොරතුරු තාක්‍ෂණ ප්‍රදර්ශනයෙදි (පිටපත් 500 පමණ බෙදා දුනි) හන්තාන භාවිත කිරිමේ පහසු කම් සහ දැනුම ලබා දුන් අතර ප්‍රථම වරට නැණසලක් මඟින් හන්තාන ග්‍රාමීය ජනතාවට හදුන්වා දීම ධීරානන්ද නැණසල හරහා සිදු විය.

ගෝණිගොඩ ශ්‍රී පියරතන මධ්‍ය මහා විද්‍යාලයයි සිසු දරුවන් හන්තාන ලිනක්ස් මත පාසැල් ක්‍රියා කාරකම් කරමින්…

එමෙන්ම තම පාසැලේ සිසු දරුවන්ට පමණක් නොව විදුහල්පති තුමා ඇතුලු සහෝදර ගුරුමණ්ඩලයටද හන්තාන ලිනක්ස් භාවිතය පිළිබඳ ප්‍රායෝගික පුහුණුවක් ලබා දීමට තරම් හන්තාන ප්‍රජාව තුළ සිටින ගුරුවරුන් ඉදිරියට ගොස් ඇත. මේ සඳහා හොඳම උදාහරණය කටුගස්තොට අධ්‍යාපන කලාපයේ, ගෝණිගොඩ ශ්‍රී පියරතන මධ්‍ය මහා විද්‍යාලයයි.

කොළඹ විශ්ව විද්‍යාලනයේ පරිගණක අධ්‍යයන අංශය පැවැත්වූ IFO+ ප්‍රදර්ශනයෙදිද, රුහුණු විශ්ව විද්‍යාලයේ ඉංජිනේරු පීඨ ප්‍රදර්ශනයේදි ද හන්තාන ප්‍රජාව අතරට ගෙනයාම සඳහා අපට නොමිලේ ප්‍රදර්ශන කුටි ලබා දීම සහ අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය මඟින් පළමු වරට නිදහස් සහ විවෘත මෘදුකාංග පාසැල් වෙත රැගෙනයාමේදි පාසැල් තොරතුරු තාක්‍ෂණ විද්‍යාගාර සඳහා හන්තාන ලිනක්ස් භාවිත කිරීම ද අප ගෞරවයෙන් යුතුව මතක් කර සිටින්නෙමු.

හන්තාන 15 මත ඇති සුවිශේෂිත්වය වන්නේ මෑතකදි හදුන්වා දුන් Gnome 3 එක් වි තිබීමය. ඔබ දන්නා පරිදි හන්තාන පද්ධතිය Fedora මත පදනම් ව ඇති අතර හන්තාන 15 නිකුතුව ෆෙඩොරා 15 මත පදනම් ව ඇත. නමුත් වැඩ තළය භාවිතයේදි ෆෙඩොරා පරිසරයට වඩා සුලු වෙනස් කම් එක් කර ඇති අතර, පිහිටුම් දැක්වීම, පද්ධතිය වසා දැමිමේදි අමතර යතුරු භාවිතයෙන් තොරවීම, පෙරනිමියෙන් තේමා භාවිතයට හැකියාව ද මේ අතර වේ. මෙවර වැඩතළය භාවිතය සඳහා උපකාරක සටහනක් සහ දමිළ භාවිතය සඳහා ඉක්ටා ආයතයෙන් ඉදිරිපත් කළ යතුරුපුවරු සැකැස්මද එක් කර ඇත.

පසුගිය දා පැවැත් වූ ඉ-ස්වභිමාණි 2011 සම්මාන උළලේදි හන්තාන ව්‍යාපෘතිය ඇගයීමට ලක් වූ බව ද සතුටින් දන්වා සිටින්නෙමු.

සුවහසක් බාධක අපහසුතා මැද අප හා මෙතෙක් කැපවිමෙන්, නන් අයුරින් සහාය දුන් ඔබ සැමට ප්‍රජාවේ උපහාරය පිරිනමනු ලබයි.

ලිනක්ස් මෙහෙයුම් පද්ධතියක් යළි-එකලස් කිරීම පහසු කටයුත්තකි, එනමුත් එය නොකඩවා පවත්වාගෙන යාම සහ ප්‍රජාව ගොඩ නැංවීම විශාල අභියෝගයකි. අපිට ලැබුණු සහ ලැබෙන සෑම අභියෝගයකින්ම අපි තව තවත් පන්නරය ලබන අතර අපි ඉදිරියටම ගමන් කරන්නෙමු !…

හන්තාන ලිනක්ස් ව්‍යාපෘතිය දෙස පිටතින් බැලු කළ එය හුදෙක් මෙහෙයුම් පද්ධතියක් ලෙස පෙනුනද, මෙහි සත්‍ය වශයෙන්ම සිදුවන්නේ ප්‍රජා සිවිබල කිරිමේ කර්තව්‍යයකි. ප්‍රජාවේ යහපත තකා ලබා දෙන මෙම ව්‍යාපෘතියේ අංගයන් සඳහා යළි ප්‍රජාවට දායක වීමට ඇති හැකියාව මඟින් ප්‍රජාවේ විවිධ වූ පිරිස් හට තොරතුරු තාක්‍ෂණය හරහා තම දැණුම සහ හැකියාවන් වර්ධනයට අවකාශ ලබා දේ.

අප රටේ තොරතුරු තාක්‍ෂණ විශේෂඥයින් මෙන්ම සාමාන්‍ය ජනතාවටද තොරතුරු තාක්‍ෂණ ප්‍රජාව සේවා සඳහා දායක විය හැකි බව අප ඔප්පු කර හමාරයි. හන්තාන 14 (ගගන) හි පෙරනිමියෙන් එන පසුබිම් රූපය ලංකාවේ වෘතීය ජායාරූප ශිල්පියකුගේ නිර්මාණයකි, පසුගිය දිනෙක කරන්දෙණිය මධ්‍ය මහා විද්‍යාලයේ තිබු තොරතුරු තාක්ෂණ ප්‍රදර්ශනයට හන්තාන නියෝජනය කරමින් ගියෙ ශාරීරික අභ්‍යාස පුහුණුකරු (PEI) ලෙස පාසැලක සේවය කරන ගුරුවරයෙකි, ඔහු පසු ගිය කාළය තුළ හන්තාන පරිශීලකයෙක් වුවද මේ වන විට හන්තාන ප්‍රජාවට වැඩසටහන් සඳහා සහභාගීම පමණක් නොව තාක්‍ෂණික ලිපි සැපයීම දක්වා ඉදිරියට පැමිණ ඇත. ඔවුන්ගෙ සේවා ස්ථාන තුළ දි තම හැකියාවන් සහ දැණුමට නිසි තැනක් සහ ඇගයීමක් නොලැබුන ද ප්‍රජා සත්කාර්යයන් වලදි ඇගයීම සහ සමජායේ පිළිගැණීම වැලක්විය නොහැකි කටයුත්තකි.

සත්‍ය ලෙසම දැනුම් කේන්ද්‍රීය මාවතක හුදෙක් ප්‍රජාවේ සුභ සිද්ධිය කරා ගමන් කරන හන්තාන ලිනක්ස් ව්‍යාපෘතිය පළමු වසරේ පාසැල් දරුවකුගේ සිට වැඩි මහලු පුද්ගලයකු දක්වා විහිදුනු පරිශීලක පරාසයකින් යුතු වේ.

හන්තාන ලිනක්ස් ව්‍යාපෘතියේ දෙවැනි වසර සැමරු මොහොත
2010 සැප්තැම්බර් 17 දින වැල්ලන්දුර රුවන්පුර ජාතික අධ්‍යාපන පීඨ භූමියේදි.

තෙවැනි වසර ගත කරන හන්තාන ව්‍යාපෘතියේ මීළඟ නිකුතුව හන්තාන 16 (ධරණි) වන අතර එය 2012 වසරේ නිකුත් කිරීමට නියමිතයි.

අවසන් වශයෙන්.. අපේ මූලික ඉලක්කය වනුයේ නිදහස් විවෘත මෘදුකාංග පිළිබඳ අප රටේ ජනයා දැනුවත් කිරීම සහ භාවිතය ඉහළ නැංවීමයි. 2012 වසරේ දි මෙම කාර්යයන් තව දුරටත් වර්ධණය කිරීමට බලාපොරොත්තු වන බව සතුටින් දන්වා සිටින්නෙමු.

 

ආශ්‍රීත සටහන්:

හන්තාන පළමු නිකුතුව – සිරස නිවුස්ට් ෆස්ට් පුවත් තුළින් (2009 සැප්තැම්බර් මස 20 දින රාත්‍රී 7.00)

http://www.youtube.com/watch?v=ZpMYZXFa0jc

Sunday Times පුවත්පතේ ලිපිය

http://www.sundaytimes.lk/110731/Magazine/sundaytimesmirror_05.html

හන්තාන ලිනක්ස් ඉ-සඟරාව “Freedom+” නිකුත් වෙයි

හන්තාන ලිනක්ස් මෙහෙයුම් පද්ධතිය නිකුත් වී මේ වන විට ගතව ඇත්තේ වසර දෙකක් වැනි ඉතා කෙටි කාලයකි. එම කාලය තුල බොහෝ පරිශීලකයින් පිරිසක් අතරට යාමට හන්තාන ලිනක්ස් සමත් විය. මෙහෙයුම් පද්ධතියක් නිකුත් කිරීමෙන් පමණක් නොනැවතුණු හන්තාන ලිනක්ස් එය පරිශීලනය කරන්නන් සඳහා තවත් සේවාවන් සමූහයක් එක් කිරීමට සමත් විය. හන්තාන ලිනක්ස් වෙබ් අඩවිය, හන්තාන ලිනක්ස් පුහුණු වැඩසටහන්, හන්තාන පරිශීලක සමූහය (User Group/Forum ), පුවත් සමූහය (News Group) ආදිය ඒ සඳහා උදාහරණ වෙයි. මේ හරහා නව දැනුම ලබා දීම මෙන්ම පරිශීලකයින්ට ඇතිවන ගැටළු නිරාකරණය කර ගැනීමට මහත් රුකුලක් විය.

 

එයින් නොනැවතුණු හන්තාන ලිනක්ස් කණ්ඩායම විවෘත කේත මෘදුකාංග (FOSS) භාවිතා කරන්නන් වෙනුවෙන් නිකුත් කරන ඉ-සඟරාවක් “Freedom+” නමින් එළි දැක්වීමට පසුගියදා සමත් විය. අලුතින්ම ලිනක්ස් භාවිතා කිරීමට එක්වූ අයට හා දැනටමත් ලිනක්ස් භාවිතා කරන අයට වැදගත් වන ලිපි රාශියකින් Freedom+ සමන්විත වෙයි. FOSS පිළිබඳ හදාරන අයටද පාසැල් සිසුන්ට, ගුරුවරුන්ට, වෘත්තිකයින්ට, මෙන්ම බාල මහලු වැඩිහිටි කොයි කාටත් එකසේ වැදගත් වන සාර සංග්‍රහයක් ලෙස Freedom+ හදුන්වා දුන හොත් නිවැරදි ය. සිංහල, දෙමළ ඉංග්‍රීසි යන භාෂා තුනෙන්ම ලිපි පළවීම මෙහි ඇති තවත් විශේෂයකි. කෙසේ නමුත් Freedom+ යනු හන්තාන ලිනක්ස් යන දැවැන්ත සමාජ ව්‍යාපෘතියේ එක් අංගයක් පමණි. සෑම සමාජ ව්‍යාපෘතියකම මෙන්ම මෙම ව්‍යාපෘතිය ද සිදු කරනු ලබන්නේ ආර්ථික ලාභ අපේක්ෂාවෙන් තොරවය. මේ සඳහා දායක වන සැම දෙනාම එවැනි මහා සත්කාරයක කොටස් කරුවෝය. ඔබටද මේ සඳහා විවිධ අයුරින් දායකත්වය සපයා දිය හැකිය. සඟරාව සදහා ලිපි ලබාදීම, සඟරාව සැකසීමට දායක වීමත් හා එය බෙදාහැරීමට දායක වීමත් ආදියෙනි. ඔබට අද Freedom+ කියවීමට අවස්ථාව ලැබුණ හොත් හෙට දිනයේදී තවත් පාඨක පිරිසක් වෙත එය ගෙනයාවි යැයි හන්තාන ලිනක්ස් කණ්ඩායම බලාපොරොත්තු වෙයි. එසේම මෙම ඉ සඟරාව ත්‍රෛයිමාසිකව ඔබ අතට පතත් කිරීමටද හන්තාන ලිනක්ස් කණ්ඩායම සැලසුම් කර ඇත. Freedom+ පිළිබඳ ඔබගේ අදහස් ඒ සඳහා ඉතා ප්‍රයෝජනවත් වන අතර ඔබගේ නිර්ව්‍යාජ අදහස් feedback AT hanthana DOT org යන විද්‍යුත් ලිපිනයට යොමු කිරීමට කාරුණික වන ලෙස ඉල්ලමු.

මෙතැනින් Freedom+ නොමිලේ ලබා ගන්න.

Freedom+ සඟරාව වෙත ඔබටත් ලිපි ඉදිරිපත් කිරීමට හැකියාව ඇත. ඒ සඳහා info AT hanthana DOT org විද්‍යුත් ලිපිනයට ලිවීමට කාරුණික වන්න. තවද සෝදුපත් බැලීම සහ ලිපි පරිවර්තනය කටයුතු සඳහා ද දායක විය හැක.

හන්තාන ප්‍රජා සඟරාවේ සියලු නිර්මාණ කටයුතු ලිෂාන් පුවක්ඔවිට විසින් සිදු කරන ලදි.

ලිනක්ස් මඟින් පාසල් පරිගණක විද්‍යාගාර බලගැන්වේ!

මීට වසර දෙකකට පෙර නිල වශයෙන් ආරම්භ කෙරුණු හන්තාන ලිනක්ස් ව්‍යාපෘතිය සිය මූලික අරමුණු කරා දැන් ළඟා වෙමින් සිටී. මේ සම්බන්ධ විශේෂ සිදුවීමක් මැතකදි සිදු විය. මෙතෙක් අප රටේ පාසල්  පද්ධතිය තුළ පරිගණක මෙහෙයුම් පද්ධති ලෙස භාවිත කරනු ලැබුවේ බලපත්‍ර ලබා ගත යුතු මෙහෙයුම් පද්ධති වූ අතර බහුතරයක් පරිගණක තුළ ස්ථාපනය කොට තිබුණේ එවැනි බලපත්‍රවලින් තොර ව්‍යාජ පිටපත් ය.

මෑතක දී අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය ලබා දුන් පරිගණක විද්‍යාගාර 9 තුළ හුදෙක් හන්තාන ලිනක්ස් පමණක් භාවිත කරමින් පාසල් අධ්‍යාපන කටයුතු ආරම්භ කර ඇත. නියමු ව්‍යාපෘතියක් ලෙස ක්‍රියාත්මක වන මෙම කාර්යය සඳහා පරිගණක 200කට අධික සංඛ්‍යාවක් භාවිත වේ. තව ද පාසල්වල පරිගණක විද්‍යාගාර සඳහා අවශ්‍ය උපකරණ ලබා ගැනීමට ලෝක බැංකු ආධාර මත ප්‍රතිපාදන ලද තවත් පාසල් කිහිපයක්ම ඉහත දැක්වූ ආකාරයටම පරිගණක විද්‍යාගාර සඳහා ලිනක්ස් මෙහෙයුම් පද්ධතිය භාවිත කිරීමට තීරණය කර ඇත. මෙලෙස මෙහෙයුම් පද්ධතියට සහ අනෙකුත් මෘදුකාංග සඳහා යන මුදල් ඉතිරි කර ගැනීමෙන් අදාළ පාසල් කිහිපයට තවත් අමතර වාසියක් අත් වී ඇත. එනම් අනවශ්‍ය ලෙස බලපත්‍ර සහිත මෘදුකාංග මිලදි ගැනීමට වැය කෙරෙන මුදල් ඉතිරි කරගනිමින් පාසල් පරිගණක විද්‍යාගාරයේ පරිගණක ජාලය ද මනාව නිම කරගැනීමට හැකියාව ලැබීමයි.

අම්බලන්ගොඩ ධර්මාශෝක, ගාල්ල රිච්මන්ඩ්, මාතර සුජාතා බාලිකා, ගම්පහ බණ්ඩාරනායක, රත්නපුර ෆර්ගසන් උසස් බාලිකා, ගම්පොල සහිරා, අම්පාර උදයගිරි සහ මැදවච්චිය මෛත්‍රිපාල සිරිසේන යන විද්‍යාල සඳහා අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය මගින් හන්තාන ලිනක්ස් පමණක් භාවිත වන පරිගණක ලබා දී ඇත. එමෙන්ම ගම්පොල වික්‍රමබාහු පාසල ඇතුළු තවත් පාසල් කිහිපයක්ම  මෙලෙස හන්තාන භාවිත කිරීම ආරම්භ කර තිබේ.

දැනට මෙලෙස හන්තාන ලිනක්ස් පමණක් තම පරිගණක මත භාවිත කරන පාසල් පරිගණක සංඛ්‍යාව 250කටත් වඩා වැඩි වේ.

මෙම මෙහෙයුම් පද්ධතිය යොදාගනිමින් පාසැල් අධ්‍යයන කටයුතු කරගැනීම සඳහා අවශ්‍ය ගුරු පුහුණු වැඩසටහන් මේ වන  විට ආරම්භ කර ඇත. අදාළ පුහුණු වැඩසටහන් සම්බන්ධීකරණය අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශයේ තොරතුරු සහ සන්නිවේදන තාක්ෂණ  ශාඛාව  මගින් සිදු කරනු ලැබේ. එම වැඩපිළිවෙලේ කොටසක් වශයෙන් අධ්‍යාපන කලාපවලින්  තෝරාගත් පාසල්වල ගුරු භවතුන්ට  ජාතික අධ්‍යාපන ආයතනය තුළ දි පුහුණුව ලබාදෙන ලදී.


රත්නපුර ෆර්ගසන් උසස් බාලිකා විද්‍යාලීය නව පරිගණක විද්‍යාගාරය හන්තාන ලිනක්ස් මඟින් බල ගැන්වීම, එම විද්‍යාලයේ තොරතුරු තාක්‍ෂණ විශය හදාරන පාසැල් සිසුවියන් විසින්ම සිදු කෙරිණි.

මෙම මෙහෙයුම් පද්ධතිය යොදාගනිමින් පාසැල් අධ්‍යයන කටයුතු කරගැනීම සඳහා අවශ්‍ය ගුරු පුහුණු වැඩසටහන් මේ වන විට ආරම්භ කර ඇත. අදාළ පුහුණු වැඩසටහන් සම්බන්ධීකරණය අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශයේ තොරතුරු සහ සන්නිවේදන තාක්ෂණ ශාඛාව මගින් සිදු කරනු ලැබේ. එම වැඩපිළිවෙලේ කොටසක් වශයෙන් අධ්‍යාපන කලාපවලින් තෝරාගත් පාසල්වල ගුරු භවතුන්ට ජාතික අධ්‍යාපන ආයතනය තුළ දි පුහුණුව ලබාදෙන ලදී.

ලිනක්ස් නිසා විසඳෙන අපේ ගැටලු

ඇතැම් විට කිසියම් ආයතනයක් වෙතින් පරිත්‍යාග වශයෙන් නොමිලේම නිසි බලපත්‍ර සහිත මෙහෙයුම් පද්ධති ලැබුණ ද පසු කලෙක එම පද්ධතිය අලුත් වෙද්දී එහි නව වෙළුමක් ස්ථාපනයට ඉඩක් නොලැබේ. මන්ද අදාළ නව වෙළුම මිල දී ගැනීමට අවශ්‍ය මුදල් අදාළ පාසැල සතුව නොමැති වීමයි.

එමෙන්ම බලපත්‍ර සහිත මෘදුකාංග මිල දී ගත්තද වෛරස වැනි හානිකර මෘදුකාංගවලින් වන ආපදා එලෙසම පවතී. ඒවායින් මිදීමට නම් තවත් මෘදුකාංග මිල දී ගත යුතු ය. එහෙත් ලිනක්ස් පද්ධති තුළ වෛරස වැනි හානිකර මෘදුකාංගවලින් හටගන්නා අපදා ඉතා අවම බැවින් ද නවතම ආරක්ෂණ විධිවිධාන (security updates) නොමිලේ අන්තර්ජාලය ඔස්සේ ලබාගත හැකි බැවින් ද සුරක්ෂිත බව තවත් තහවුරු වෙයි.

සාමාන්‍ය ලිනක්ස් පද්ධතියක් සමග මෘදුකාංග ඉතා විශාල ප්‍රමාණයක් ලැබෙන අතර ඒ සියල්ල විනාඩි 30කට අඩු කාලයකදි එකවර ස්ථාපනය කරගත හැකි ය.

පාසල් සඳහා ලැබෙන බහුතරක් පරිගණක විද්‍යාගාර සඳහා අවශ්‍ය මූල්‍ය ප්‍රතිපාදන ලැබෙන්නේ විදේශ ණය ආධාර මගිනි. නමුත් බලපත්‍ර සහිත මෘදුකාංග සඳහා අප යොමුවිමෙන් සිදුවන්නේ අප ණයට මුදල් ගෙන යළිත් එම මුදල් බහුජාතික සමාගම් වෙත පූජා කිරීමයි. එපමණක් නොවේ. නොමිලේ ලැබෙන ලිනක්ස් මෙහෙයුම් පද්ධති හරහා ලබදෙන මෘදුකාංගවල ගුණාත්මකභාවය ද ඉතා ඉහළ මට්ටමක පවතී .

සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටක් වන ශ්‍රී ලංකාවට විදේශ ණය ආධාර මගින් ලැබෙන මුදල් බහුජාතික සමාගම් වෙත යළිත් ලබා දීමෙන් තොරව, ගුණාත්මක හා සකසුරුවම් දේ තෝරාගනිමින් රටේ මුදල් ඉතිරි කිරීම සඳහා මෙවැනි ප්‍රායෝගික මාර්ග පාදාගැනීම ජාතික වැදගත්කමක් උසුළන කරුණකි.

ධර්ගා නගරයේ ජාතික අධ්‍යාපන විද්‍යාපිඨයේ හන්තාන ලිනක්ස් වැඩසටහන

අලුත්ගම ධර්ගා නගරයේ පිහිටි ජාතික අධ්‍යාපන විද්‍යා පීඨයේ දී දෙදින හන්තාන ලිනක්ස් හඳුන්වාදීමේ වැඩසටහනක් පසුගිය 11 සහ 23 වැන දෙදින පුරා පැවැත්විණි.  මේ වැඩසටහන සඳහා යාපනය, අම්පාර, පුත්තලම, මඩකලපුව, සහ ධර්ගා නගරය යන ප්‍රදේශවලින් පැමිණ එම ආයතනයේ අධ්‍යාපනය ලබන සිසුවියෝ විසි දෙනෙක් සහ ඔවුන්ගේ ආචාර්ය මණ්ඩලයේ ගුරු මහත්ම මහත්මීන් කිහිප දෙනෙක් සහභාගී වූහ.

මෙම වැඩසටහනේ විශේෂත්වය වන්නේ මෙතෙක් දමිළ මාධ්‍යයෙන් අධ්‍යාපනය ලද සිසුන් පිරිසක් සඳහා කළ පළමු වැඩසටහන මෙය වීම යි. මෙම වැඩසටහනේ දී ලිනක්ස් හදුන්වාදීම, ස්ථාපනය, අධ්‍යාපනික සහ කාර්යාලීය මෘදුකාංග භාවිතය වැනි කොටස්වලට අමතරව මෘදුකාංග සංවර්ධන අංශය කෙරෙහි ද වඩා වැඩි අවධානයක් යොමු කෙරිණි.  විශේෂයෙන් ම ලිනක්ස් මත C++, Java, HTML වෙබ් පිටු නිර්මාණය වැනි කරුණු මෙන් ම ලොව බහුලව භාවිත වන වෙබ් සේවාදායකය වන ඇපාචී (Apache) වෙබ් සේවාදායකය භාවිතය ද මෙහි දී ආවරණය කරන ලදි.  මීට අමතරව ජාල සැකසුම් කළමනාකරණය සහ පරිශීලක  කළමනාකරණය වැනි අංශ ද සාකච්ඡා කෙරණි.

මෙම වැඩසටහනේ තවත් සුවිශේෂි කාරණයක් නම් පළමු දින අධ්‍යයන කටයුතුවලට අදාළ හන්තාන මෙහෙයුම් පද්ධතියේ ඇති  කොටස් පිළිබඳ  පුද්ගලිකව විමසා සහ තාක්‍ෂණික කරුණු සපුරාගෙන පැහැදිලිකර ගත් ආචාර්ය මණ්ඩලයේ සාමාජික දෙපළක් දෙවැනි දින වැඩසටහනට පෙර වැඩසටහනට අදාළ MySQL වැනි පාඩම් කොටස් සිසුවියන්ට ඉගැන්වීමට තරම් උද්‍යෝගීමත් වූහ.

මෙම වැඩසටහන පුරාම වැඩසටහන සංවිධානය කළ රිස්කාන් මහතා සහ එම ආයතනයට සේවය ලබාදෙන  ජයිකා ආයතනයේ නියෝජිත අසුකා ටොමියමා මෙනෙවිය ද  අගනා සහායක් ලබා දුන් අතර ගුරුවරුන්ගේ සහ සිසුවියන්ගේ උනන්දුව නිසා ඉතා වැඩි පරාසයක කොටස් ආවරණය කළ හැකි විය. වැඩසටහනින් පසුව සිසුවියන් සඳහා පාසැල් සිසුන්ට මෙම දැනුම ලබා දෙන ආකාරය ඇසුරින් පැවරුමක් ලබා දීමට රිස්කාන් මහතා කටයුතු කිරිම මෙම වැඩසටහනට තවත් විශේෂත්වයක් එක් කළේ ය. 2012 වසරේදි සිමාවාසික පුහුණුව ද  2013 වසරේදි පාසැල් සඳහා පත්වීම් ද ලැබීමට නියමිත මෙම ශිෂ්‍යාවන් යාපනය, මඩකලපුව, අම්පාර සහ පුත්තලම වැනි දුරස්ථ ප්‍රදේශ කරා නිදහස් සහ විවෘත මෘදුකාංග (FOSS) පිළිබඳ පණිවිඩය ඉතා විධිමත් ව ගෙන යනු ඇත. යාපනය ප්‍රදේශයේ නිදහස් හා විවෘත මෘදුකාංග පිළිබඳ වැඩසටහන් පැවැත්වීම සඳහා ඔවුන් අවසානයේ අපට ඇරයුම් කිරීම ද මෙහි අවශ්‍යතාව මැනැවින් තේරුම්ගත් බවට මනා සාක්‍ෂියකි.

එම සිසුවියන්ට අනාගතය ජය ගැනීමට අපෙන් සුබ පැතුම්!

හන්තාන ලිනක්ස් ඇරඹෙයි

වසරකට අධික කාලයක් තිස්සේ කෙරුණු අත්හදා බැලීම්වලින් පසු හන්තාන ලිනක්ස් ව්‍යාපෘතියේ පළමු අදියර පසුගිය දා සම්පූර්ණ කෙරිණි. හන්තාන ලිනක්ස් මෙහෙයුම් පද්ධතිය දැන් සියලු පරිගණක පරිශීලකයින්ගේ භාවිතය උදෙසා අන්තර්ජාලය ඔස්සේත්, හන්තාන ප්‍රජාවේ ස්වේච්ඡා සම්පත් දායකයින් වෙතිනුත් ලබාගත හැකි ය.

හන්තාන ලිනක්ස් යනු කුමක් ද? එය කාට ද?

හන්තාන ලිනක්ස් යනු සුප්‍රකට Fedora මෙහෙයුම් පද්ධතිය සම්මිශ්‍රණය කරමින් සකස් කළ ලිනක්ස් මෙහෙයුම් පද්ධතියකි. අන්තර්ජාල පහසුකම් අඩු පරිශීලකයින්ට, පාසැල් සිසුන්ට හා ගුරුවරුන්ට සහ අවම තාක්ෂණ හුරුවක් ඇති අයට පවා ඉතා පහසුවෙන් තම පරිගණක වැඩකටයුතු ඉටු කරගැනිමේ අවකාශ විවර කර දීමේ අරමුණින් හන්තාන ලිනක්ස් මෙහෙයුම් පද්ධතිය සම්පාදනය කර තිබේ.

Fedora වෙතින් ලැබෙන සියලු පහසුකම්, මෘදුකාංග හා ගුණාංග සියල්ල හන්තාන පද්ධතිය සතු වෙයි. ඊට අමතර ව කාර්යාලයීය, අධ්‍යාපනික, බහුමාධ්‍ය හා ග්‍රැෆික් අවශ්‍යතා සපුරාගැනීමට අවශ්‍ය මෘදුකාංග ගණනාවක් හන්තාන සමග කෙලින් ම ඔබ වෙත ලැබේ. සාමාන්‍ය PC එනම් i686 අකෘති වර්ගයේ පරිගණක සඳහා සැකසූ සජීව තැටියක (Live CD) ස්වරූපයෙන් හන්තාන ඔබ වෙත එයි. දෘඪ තැටියෙහි ස්ථාපනය කිරීමට පළමු ව ඔබට කෙලින් ම මේ සජීව තැටිය මගින්, මෙම මෙහෙයුම් පද්ධතියේ සියලු පහසුකම් ක්‍රියාත්මක කර පිරික්සා බැලීමට පුළුවන.

Fedora වෙතින් ලැබෙන සියලු විශේෂ පහසුකම්වලින් සමන්විත හන්තාන, ඊට අමතර බහුමාධ්‍ය කේතක ගණනාවක් ද පෙරනිමියෙන් ම ඇතුළත් කරගනී. එහෙයින් (MP3 වැනි) ඕනෑ ම බහුමාධ්‍ය අන්තර්ගතයක් සේ ම DVD ආදිය ද කෙලින් ම ධාවනය කිරීමේ පහසුකම හන්තාන සතු ය. හන්තාන බාගැනීමේ දී ඔබට Fedora මෙහෙයුම් පද්ධතියේ නවතම නිකුතුව මෙන් ම RPM Fusion සහ Livna මෘදුකාංග කෝෂ්ටාගාර ද ලැබෙන හෙයින් වෙනත් අමතර පිරියම් කිරීමක් අවශ්‍ය නො වේ. සැකෙවින් කියතොත්, හන්තාන ස්ථාපනය කළ සැණෙකින් ඔබේ කාර්යාලයීය, බහුමාධ්‍ය, ග්‍රැෆික්, අධ්‍යාපනික හා විනෝදාත්මක යන සියලු අංශවල අවශ්‍යතා සපුරාලීමෙයි සමත් වෙයි!

හන්තාන වේගවත් හා සැහැල්ලු ඩෙස්ක්ටොප් පරිසරයක් වන XFCE භාවිත කරන හෙයින් අවම බලයක් සහිත පරිගණකයක් වුව ද වේගවත්ව ධාවනය කිරීමට සමත් වන අතර ඔබේ දෘඪ තැටියේ ඉඩකඩ ද සුරකියි.

හන්තාන ඔබ අතට පත් වනුයේ සපුරා ම නොමිලේ හා නිදහස් ව බැවින් එය පිටපත් කිරීමට හා අන්‍යයන් සමග බෙදාහදාගැනීමට ඔබට සම්පූර්ණ නිදහස හිමි වේ.

හන්තාන ප්‍රජාව

හන්තාන ලිනක්ස් මෙහෙයුම් පද්ධතිය සම්පූර්ණයෙන් ම ප්‍රජා නිෂ්පාදිතයකි. හන්තාන ව්‍යාපෘතිය වටා ගොනු වෙමින් තාක්ෂණික, භාෂාමය හා වෙනත් නානා විධ අංශයන්ගෙන් ස්වේච්ඡා දායකත්වය ලබා දෙන උද්‍යෝගීමත් ප්‍රජාව එහි ප්‍රධානතම ශක්තියයි. හන්තාන ලිනක්ස් භාවිත කරමින්, එහි සංවර්ධනයට පෙරළා දායක වෙමින් ඔබට ද එම ප්‍රජාවේ සාඩම්බර සාමාජිකයකු විය හැකියි!

හන්තාන ලිනක්ස් පිළිබඳ ඔබේ ගැටලුවලට විසඳුම් හන්තාන ලිනක්ස් ෆෝරමය හා #hanthana irc චැනලය ඔස්සේ ඉතා ඉක්මනින් ලබාගැනීමට පුළුවන.

වැඩි විස්තර සඳහා දැන් ම ප්‍රධාන හන්තාන ලිනක්ස් වෙබ් අඩෙවිය hanthana.org පිවිසෙන්න.