Document Freedom day – 2015


Have you ever felt so irritated for having so many different file types? Documents composed by one application cannot be opened from another.

I wish there were universal file types. You have surely wished at least for once in your life, specially if you’re a Geek.

There are about 1000+ file types and data transmitting protocols nowadays in computer field. We have a number of file types even for the same sort of applications. One common example would be that we have a number of different file types in text processing. Different file types are supported by different text processors. In some applications we can save the document in other formats (which is not the default for that particular application) as well, still in most of the cases we experience inconsistencies such as formatting issues when the same document is opened from another application.

It would be great, if we can have standard file types so that our lives would be much easier. Document Freedom Day is all about celebrating and making awareness of such open standards.

Document Freedom Day is the international day of Open Standards and happens every year on the last Wednesday of March. It is a day to come together and raise attention towards the ever growing importance of Open Standards for all aspects of our digital communication and information accessibility.



Lets make the idea more clear with a real life example,

You speak Sinhalese and I, myself is also a native Sinhalese speaker. When you’re expressing your ideas in Sinhala, I can understand it if you’re using the proper linguistic guide. Like every word should be a dictionary word, there should be spaces between words etc. When you are not using proper format, I can’t get the ideas. So you and me, we both agree on a format for communication. Same applies for the computer world.

We, Hanthana Linux encourage the Open Standards. Rather than keeping proprietary data formats that locks the user. We tend to use open file formats and open data sharing protocols (by open data sharing, we mean making the format open but not the data you’re sending).

People who are working on developing LibreOffice encourage the Open standard and all of their software and formats are built in such a way that they are compatible with Open . Isn’t it Standards.

You must be wondering, “How I am important?”. We need your voice to make it loud and clear. Speak alongside with the Open Standards. Data formats that can be freely implemented on any platform, any device and any service. It’s truly a something that will make you happy and at the same time will be of great importance to the society.

So no worries with sending important file to your *boss* and he complains you about he doesn’t have software to open it. No more market manipulation with those hidden standards. Lets make the world standards free. Join with Document Freedom Day – 2015.


To read more, visit –


Hanthana Linux 17 64bit Edition!

We are please to announce the 64-bit edition of the Hanthana Linux 17 today.

You can now download the Hanthana Linux x86_64 Live DVD ISO.

Hanthana Linux 17 (i386) released 3 weeks ago received overwhelming feedback from the existing and new users from all over the world with over 9000 downloads so far (over 15,000 altogether) and growing.

Many of our user were eagerly waiting for the 64-bit release, and we apologize for the delay in release. We hate to keep our community waiting but unavoidable technical challenges kept us from releasing this earlier.

You may find it hard to believe that Hanthana Linux released are build on personal laptop computer. And in Sri Lanka we are faced with less than 1Mbps internet connection speeds when uploading ISO files to the mirror servers.

Plans are underway to get a cloud based build server and we are in need of donations to get this project move forward.

Let us know if you willing donate a system with at least 3GB of RAM capacity, 50GB of Disk Space and root access to build next, release of Hanthana Linux. We will use this server only for build purpose.

Please contact us on info [at] hanthana [dot] org.
You generous donations are welcome!


Entering its 3rd year, the latest release : Hanthana Linux 17 (Sithija) is available now!

Project began with the goals of Introducing and promoting Free and Open Source Software to the masses, especially to those with low technical knowledge, no access to the Internet or under privileged, and has now been deployed in a lot of schools, individuals, private sector offices, public sector institutes and government offices.

Hanthana Linux operating system was officially released on the 19th of September 2009 and by now the the number of copies distributed by the Hanthana Linux Project and individuals has counted up to the thousands. According to the SourceForge website, just one of the repositories that provides the distribution, there’s over 6000 downloads from all over the world. From those, at least 8 countries (excluding Sri Lanka) has downloaded a minimum of 100 copies and atleast 96 countries has at least one download.

This information excludes the local repository, LEARN, which is used by Sri Lankans as well as the Ibiblio repository.

The School Labs project which was inaugurated in 2012 by the Hanthana Linux project has already facilitated labs to 2 schools already and is planned to provide for more schools.

Schools in the Walapane educational zone of the Nuwara Eliya district and in the Kebithigollewa educational zone of the Anuradhapura district are next in this project and you too can join this project in facilitating IT knowledge to underprivileged school children in these areas.

Hanthana Linux is not just another Fedora respin. As a project it facilitates the deployment of Free and Open source Software amongst the everyday PC user as well as the localization of FOSS software,Documentation and provide training workshops as well.

Hanthana Linux is not a commercial product. Its a project for the betterment of the community by the community.

Hanthana Linux 17 (Sithija) is released!

Hanthana Linux 17 (sithija), the latest release of Hanthana was released on the 3rd anniversary of the Hanthana Linux project. In addition to the host of applications, the new release has the official LibreOffice guide provided by the Document Foundation.
Get your copy of Hanthana Linux 17 today!

The Hanthana Linux project takes this moment to give our heartfelt gratitude to everyone who worked for the project as well as everyone who sent the project their best wishes. Thank You.

හන්තාන ප්‍රජා පාසැල් විද්‍යාගාර ඇරඹේ!

හන්තාන පසල් පරිගණක විද්‍යාගාර ව්‍යාපෘතිය තුළදි පාසල තුළ පරිගණක විද්‍යාගාරයක් ස්ථාපනය කිරීමට ඇති සැළසුම එලෙසම ඉදිරියට ක්‍රියාත්මක වන අතර ප්‍රාථමික පාසල් සඳහා පංති කාමරය තුළට පරිගණකය රැගෙන යාම නියමු ව්‍යාපෘතියක් ලෙස මලල්ගොඩ පාසැලේදි සිදු විය. ඔබේ වටිනා කාලයෙන් එක් මොහොතක් ගතකර මෙම සටහන කියවා පාසලට හන්තාන ලිනක්ස් ලබා දුන් පළමු දිනයේදීම දරුවන් ගේ ප්‍රථිචාරයන් සහ පාසැල් ගුරුමණ්ඩලය මෙන්ම දෙමාපිය අදහස් කෙරෙහි සවන් දෙන්න.

“හොදම දේ දරුන්ට” යන්න සනාථ කරමින් ගාල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ . ඉමදූව ප්‍රාදේශීය ලේකම් බලප්‍රදේශයේ හබරාදුව අධ්‍යාපන කොට්ඨායේ ගා/මලල්ගොඩ සිරිසීවලී ප්‍රාථමික විද්‍යාලයේ පලමු වසර දරුවන් සදහා අධ්‍යාපනික මෙවලමක් ලෙස හන්තාන ලිනක්ස් මෙහෙයුම් පද්ධතිය හදුන්වා දීම 2012 ජනවාරි මස 30 වන දින සිදු විය.

වසරක් පමණ වසා දමා තිබු මෙම පාසල නැවත 2012 ජනවාරි මස 16 වන දින පාසල් 1000 ව්‍යාපෘතිය තුල පෝෂිත පාසලක් ලෙස ඇරඹීම සිදුවිය . මෙම ඇරඹුම සදහා පූර්ණ දායකත්වය ප්‍රදේශවාසීන්ගෙන් සහ දෙමාපියන් ගෙන් ලැබීතිබුනි. බහුතරයක් දෙනා එදිනෙදා රැකියාවන් සහ පෞද්ගලික ආයතනවල රැකියා කරන්නන් වීම විශේෂත්වයකි. එසේම මෙහිදී දක්නට ලැබුන සුවිශේසී කරුණක් වූයේ එදිනෙදා සාමාන්‍ය කම්කරු රැකියාවක් කරන පියකු සහ විදේශ ගතව ගෘහ සේවා රැකියාවක් කර මුදල් උපයාගත් මවක ගෙන් යුත් පවුලක් විසින් මෙම පාසල සඳහා රුපියල් 12000/= පමණ වටිනා පරිගනකයක් පරිත්‍යාගකිරීමයි.

මෙහි දී එම මවගෙන් මෙම පරිත්‍යාගය පිළිබඳ කරුණුවිමසීමේ දී ප්‍රකාශ කරන ලද්දේ තම දරුවා වෙනත් පාසලකට යාමට සිදුවූවා නම් ඇයට මසකට ත්‍රිරෝද රථ ගාස්තු වශයෙන් රුපියල් 1200/=ක් පමණ වැය කිරීමට සිදුවන බවත් , වසරක දී රුපියල් 12000/= පමණ වැය කිරීමට සිදුවන බවත්ය. එබැවින් එම මුදල පරිගනකයක් මිළ දී ගැනීම සඳහා පරිත්‍යාග කර තම දරුවාට මෙන්ම අනෙකුත් දරුවන්ට ද එමගින් අධ්‍යාපනය ලබා දීමට ඉඩසලසා දීම තමාගේ අරමුණ බව පැවසූ ඇය ඒ පිළිබඳව ඉතාමත් නිහතමානීව සතුටුවන බව ද ප්‍රකාශ කලේය.

මෙවැනි දූර දර්ශී අදහස් ඇති ග්‍රාමීය ජනතාවක් මෙම පාසල හා සම්බන්ධවී සිටීම මෙම පාසල තුල හන්තාන මෙහෙයුම් පද්ධතිය ස්ථාපනය කරමින් ප්‍රාථමික අධ්‍යපනය සඳහා දායකත්වය සැපයීමට ප්‍රධාන කරුණක් විය. තවත් සමහර දෙමාපියන් දිවා කාලයේ තම එදිනෙදා සාමන්‍ය කම්කරු රැකියාව කර පසුව රාත්‍රිකාලයේ නිදිමරමින් පාසල් ගොඩනැඟිලි හා භාණ්ඩ සංවර්ධනය කිරීමට කැපවනු දැක ගත හැකිවිය.

පාසලේ ශිෂ්‍ය සංඛ්‍යාව 15 දෙනෙකු වූ අතර විදුහල්පති තුමා සහ 1ශ්‍රේණය භාර ගුරු තුමිය සමඟ ඉංග්‍රිසි විෂය සඳහා ගුරුතුමියක් ද සිටියහ. ප්‍රාථමික අධ්‍යාපනය සඳහා හන්තාන අධ්‍යාපනික මෘදුකාංග භාවිත කල පළමු දින අපට විශේෂ සිදුවීම් කීපයක් දැකබලා ගැනීමට හැකිවිය.එක් පරිගනකයක් තිබූබැවින් එදින හබරාදූව කොට්ඨාශ අධ්‍යාපන කාර්යාලයට අයත්ව තිබූ “මල්ටිමීඩියා” ප්‍රොජෙක්ටරය ආධාර කරගනිමින් දරුවනට මෙම අධ්‍යාපනික මෘදු කාංග මගින් විෂයට අදාල සංකල්ප ගොඩනැංවීම සිදුකරනු ලදී.එදින වර්ණ හදුනා ගැනීම යන සංකල්පය සංවර්ධනයට හන්තාන අධ්‍යාපනික මෘදුකාංග භාවිතා කරන ලදී.

මෙහි දී වෙනත් අවස්ථාවන්ට සාපේක්ෂව දරුවන් ඉතාමත් උනන්දුවෙන් පාඩමට සහභාගිවීම දක්නට ලැබුණි, ඉතාමත් විනෝදාත්මක ආකාරයෙන් දරුවන් පාඩමට සම්බන්ධවන අයරු දක්නට ලැබුණි. මෙම අවසථාවේ දී ගුරු තුමියගෙන් වරින් වර මෙම මෘදුකාංග භාවිතා කිරීමට ඹවුනට ද අවස්ථාව ලබාදෙන මෙන් ඉල්ලීම් කරනු දැකගත හැකිවිය. එය මෙම අවස්ථාවට සහභාගීවු දෙමාපියන් , හබරාදුව අධ්‍යාපන කොට්ඨාශ අධ්‍යාපන අධ්‍යක්ෂ තුමන් ,විදුහල්පති තුමන් ඇතුළු ප්‍රදේශවාසීන් ගේ නෙත් වලින් සතුටු කදුළු හැළුනු දසුනක් විය.

වෙනදා දිවා ආහාර වේල ආසන්නයේ දී “බඩගිනියි…..බඩගිනියි…” පවසන ලමුන් එමවේලාව පසු වුවද ඒ සඳහා දරුවන්ගේ අවධානයක් නොවී පාඩම සඳහා යෙමුවී සිටීම විශේෂ සිදුවීමක් විය.

තවද වෙනත් අවස්ථාවලට සාපේක්ෂව මෙම මෘදුකාංග භාවිතය තුලින් විෂය සංකල්ප ලබාදීම ඉතාමත් පහසු බව පංතිය භාර ගුරු තුමිය ද පැවසීය. තවද එදින දරුවන් පාසලෙන් බැහැර යන වේලාව පසුවීත් දරුවන් පංතියේ රැඳී සිටිනු දැකගත හැකිවිය.

පුධාන වශයෙන් ශිෂ්‍ය කේන්ද්‍රීය ඉගෙනුම් ක්‍රියාවලියක් පාසල් පද්ධතිය තුල ක්‍රියාත්මක වන බැවින් තනි පරිගනකයක් සහ “මල්ටිමීඩියා” ප්‍රොජෙක්ටරයක් ඒ සඳහා ප්‍රමාණවත් නොවේ. එබැවින් අඩුතරමින් ළමුන් හතර දෙනෙකුගෙන් යුත් කණ්ඩායමක් සඳහාවත් එක් පරිගණකයක් තිබීම අත්‍යාවශ්‍යය. අඩු ආදායම් ලාභීන් බහුතරයක් වෙසෙන මෙවැනි ප්‍රදේශවල පාසල් සඳහා දෙමාපියන්ට සහ ප්‍රදේශවාසීන්ට එම අවශ්‍යතාවයන් ඉටු කරදීමේ හැකියාවක්ද නොමැත. එබැවින් මෙවැනි පාසල් සඳහා අනුග්‍රාහකයන් ගේ දායකත්වය ඉතාමත් වැදගත් තැනක් ගනී.

පාසල් අධ්‍යාපනය ගුණාත්මක ලෙස සංවර්ධනය කිරීම රටේ සංවර්ධනයට මහත් පිටුවහලක්වේ. එබැවින් හන්තාන ලිනක්ස් මෙහෙයුම් පද්තිය යොදා ගනිමින් තොරතුරු තාක්ෂණයෙන් පාසල් අධ්‍යාපනය සංවර්ධනය කරමින් රටේ ජනතාව සවිබල ගැන්වීම හන්තාන ලිනක්ස් ප්‍රජාවේ අරමුණයි. මෙම අරමුණ වෙනුවෙන් ඔබ අප හා එක්වෙනු ඇතයි අප උදක්ම බලාපොරොත්තුවෙමු

එන්න ඒ දරුවන්ට අනාගත ලෝකයට පිවිසීමට සහය වන්න…

වලපනේ, කටන, මැදවච්චිය ප්‍රදේශ තුළ ඇති පාසැල් තුනක් තුළ ද හන්තාන ලිනක්ස් ප්‍රජාවෙන් බලගැන්වෙන පරිගණක විද්‍යාගාර නිමැවීමට අවශ්‍ය කටයුතු සූදානම් වෙමින් පවති. ගමේ දරුවන්ට තොරතුරු තාක්ෂණයෙන් අකුරු කරන්න අත්වැලක් දීමට ඔබට ද අවස්ථාව ඇත.

හන්තාන පාසැල් පරිගණක විද්‍යාගාර ව්‍යාපෘතිය සඳහා ඔබත් අදම එක්වන්න.

හන්තාන ලිනක්ස් මලල්ගොඩ ශ්‍රී සීවලි ප්‍රාථමික පාසලට හදුන්වාදිමේ විඩියෝව සහ මෙම සටහන ඔබේ නැහිතමිතුරන් අතරේ බෙදා දෙමින් මෙම ව්‍යාපෘතියට ඔබත් දානය වන්න.



Hanthana Session at Deyata Kirula, a success!

Free and Open Source Software awareness lecture series organized by ICTA and Hanthana Linux community in line with Deyata Kirula 2012 education and trade exhibition was conducted ICTA stall on 7th and 8th of February.

A gift from the ICTA

A lot of people participated at this event and the feedback was highly positive.

Participants consisted of students, teachers, parents and employees from the government and private sectors.

During the session, teachers got the chance to do a short lessons to their students using the education software in Hanthana Linux. At that point teachers were successful in getting used to the software during a short period of time of like 2 minutes and conducting the lesson to their students.

A school teacher (who visit the ICTA stall) conducting a small session on chemistry using Kalzium application to the audience

ICTA presented the students with prizes like shool bags and pens and refreshments were offered . Further, ICTA distrubuted the Hanthana Linux 15.5 LiveDVD free of charge.

Although it was scheduled to conduct only three sessions a day, a new session had to be started just after a session driven by the enthusiasm of the students and parents on Free and Open Source Software awareness lecture series.

Two winner of the TuxMath game (a mathematical game)

Information Technology Branch of Ministry of Education also in their stall introduced Free and Open Source Software for the second time throughout the exhibition.

Hanthana community pays the gratitude to Mr. Bandula Ranathunga who supported at the very first step to join Deyata Kirula exhibition, Ministry of Information Technology, team from ICTA, Mr. Athula Pushpakumara, Mr. Wasantha Deshapriya, Mr. Mahesh Kuragama,  Mr. Priyanka without whom this won’t be a reality and finally to Mr. Sujith Jayasooriya who coordinated and supported Hanthana community.


Discussing.. what is the answer?

No matter its day or night.. all the FOSS sessions flooded by the parents, kids, etc

Feel the freedom with Hanthana Linux @ Deyatakirula 2012

Hanthana Linux team, with the collaboration of the ICT Agency of Sri Lanka, is about to a conduct an awareness event on Free and Open Source Software and Hanthana Linux on 7th and 8th of February at “Deyata Kirula 2012″ Education and Trade exhibition which is held at Oyamaduwa, Anuradhapura in line with the 64th Independence Day. Lectures series which 100 people can participate at a time, opportunity to use free and open source software installed on computers and people will get the chance to get their queries answered.

Following topics will be covered in lecture series.

  • Free and Open Source Software
  • Free and Open Source Software for education
  • Hanthana Linux project
  • Contribution for Free and Open Source Software
  • Free and Open Source Software launched and sponsored by ICTA

Get to know about Free and Open Source Software, visit ICTA stall at Deyata Kitula exhibition premises on 7th and 8th of February. Please be kind enough to spread the word to teachers and students of North Central Provincial area as well as to other who wish to visit the exhibition.

Apart from that Information Technology Unit of the Ministry of Education is about to conduct a awareness session of Free and Open Source Software in their stall.

For Deyata Kirula, Hanthana Linux 15.5 was released and ICTA has made arrangements to deliver a copy of the operating system for those who need at the exhibition premises. Visit this link to get the latest version. Danishka, Bandula, Kalhara and Hiranya  representing Hanthana Team will assist you in Deyata Kirula exhibition premises.

Hanthana Linux 15 Released !

The latest release of Hanthana Linux, Hanthana Linux 15 was released!. This marks the fifth release of Hanthana Linux project. First release was on 19th September 2009 in parallel with Software Freedom Day celebrations.


It is the strong community around Hanthana Linux Project that enabled us to release the fifth consecutive release. Hanthana 14 (Gagana) is used in more than 15 schools (more than 500 computers) in the island and one being a primary school is of importance. Further, the computer laboratory with 80 computers at Ruwanpura National College of Education is facilitated with Hanthana Linux.

Active forum for Hanthana Linux community and the recently released Hanthana Community Magazine play a major role in penetrating information and knowledge to the community. More than 2000 Hanthana Linux DVDs have being deployed around the island and more than 1000 have participated in practical training sessions and workshops. More than 25 computers in several departments of the National Institute of Education are installed with Hanthana Linux and 5 teams have successfully completed their practical training. Further, three days training session was conducted at the Sri Lanka Navy base for 35 naval employees rated to IT with the aim of training them to do day to day activities as well as software development using Hanthana Linux.

Introducing Hanthana Linux to Mr. Bandula Gunawardane, Minister of Education byMr.Neel Gunadasa, Director of ICT, Ministry of Education and Mr. Bandula Pushpakumara, member of the school hardware team at Deyata Kirula exhibition 2011.

ICT Branch of Ministry of Education introduced Hanthana Linux to the public at the Deyata Kitula 2011 exhibition at Monaragala and at the educational exhibitions at Southlands College and information technology exhibition at Ruwanpura National Institute of Education (around 500 copies were distributed), public were allowed to use Hanthana Linux on the site and educated. Dheeranandha Nanasala took the initiative as the first Nanasala to introduce Hanthana Linux to rural areas.

Students of Sri Piyarathana Madya Maha Vidyalaya, Gonigoda using Hanthana Linux for their school activities...

Teachers in the Hanthana community are so advanced that they conduct practical training sessions not only for their students but also to fellow teachers including the principal. Sri Piyarathana Madya Maha Vidyalaya, Gonigoda of Katogasthota Educational Zone is the best example.

We recall with great respect the opportunity of having a stall for free at IFO+ exhibition by the School of Computing University of Colombo and at the exhibition by the Faculty of Engineering, University of Ruhuna to spread the word among public. Further, we recall with great respect, the Ministry of Education, using Hanthana Linux in school computer laboratories when they first served schools with free and open source software.

Bundling of recently introduced Gnome 3 is special in Hanthana 15.  As you know Hanthana Linux is based on Fedora and Hanthana Linux 15 is based on Fedora 15. But several enhancements than Fedora have been introduced in using the desktop, places menu, ability to shutdown without any additional key strokes, ability to use themes by default are some of them. With this release a user guide for the desktop and a keyboard layout for Tamil introduced by ICTAare included.

We are happy to announce that Hanthana Linux project was appreciated at the recently held e-swarnabimani award ceremony.

Community pays respect for you who supported us with dedication even among many difficulties.

To build a linux system is an easy task, but to maintain it and to build a community around is a great challenge. With each and every challenge we had and have, we grow stronger and we keep moving forward!…

Hanthana Linux project may merely viewed as an operating system, but it is really a project of empowering the community. This enables the members of the community to improve their knowledge and skills by contributing back to the project via the elements which are for the betterment of the community themselves.

We have proved that information technology experts as well as the ordinary public of the country can contribute to information technology services. The default wallpaper of Hanthana 14 (Gagana) was from a professional photographer of Sri Lanka, a teacher serving as a physical education instructor (PEI) in a school represented Hanthana Linux at the recently held information technology exhibition at Karandeniya Madya Maha Vidyalaya. He was merely a Hanthana Linux user some time back but now, he not only represent Hanthana Linux at community workshops but also writes technical articles. Although they do not get any proper recognition for their skills and knowledge at their service places, in community services, recognition and social praise is unavoidable.

Users of Hanthana Linux project which is with the sole aim of the betterment of the community, range from a grade one student to  adults.

Hanthana Linux project cerebrates it's second birthday at Wallandura Ruwanpura National Institute of Education premises on 17th September 2010

The next release of Hanthana Linux, Hanthana Linux 16 (Dharani) is scheduled to be released in 2012.

To conclude… Our aim is to educate people in the country about free and open source software and increase their usage. We are happy to announce that we hope to improve on this purpose in the year 2012.



Hanthana Linux first release – from Sirasa news first (20th September 2009 7.00PM)

Sunday Times article

හන්තාන ලිනක්ස් 15 නිකුත් වේ!

හන්තාන ලිනක්ස් ව්‍යාපෘතියේ තවත් නිකුතුවක් වන හන්තාන ලිනක්ස් 15 නිකුත් විය!. මෙය හන්තාන ව්‍යාපෘතිය යටතේ නිකුත් කළ 5 වන නිකුතුව වන අතර එහි පළමු නිකුතුව 2009 සැප්තැම්බර් මස 19 දින ජගත් නිදහස් සහ විවෘත මෘදුකාංග දිනයට සමගාමීව නිකුත් විය.


නොකඩවා පස්වන නිකුතුවත් නිකුත් කිරීමට අප හට හැකියාව ඇත්තේ අප හා බැදුණු ශක්තිමත් ප්‍රජාව බව නොරහසකි. හන්තාන 14 (ගගන) නිකුතුව මේ වන විට මෙරට පාසැල් 15කට අධික සංඛ්‍යාවක (පරිගණක 500කට වැඩි) භාවිත වන අතර ඉන් එක් පාසැලක් ප්‍රාථමික පාසැලක් වීමද සුවිශේෂී වේ. එමෙන්ම රුවන්පුර විද්‍යාපිඨයේ පරිගණක 80කින් යුත් පරිගණක විද්‍යාගාරයෙදි හන්තාන ලිනක්ස් භාවිතය සඳහා පහසුකම් මේ වන විට සලසා ඇත.

තවද හන්තාන පරිශීලක ප්‍රජාව සඳහා වූ ෆෝරමයද ඉතා සක්‍රීය ව ක්‍රියාත්මක වේ. එමෙන්ම පසු ගියදා නිකුත් කළ හන්තාන ප්‍රජා සඟරාව ද ප්‍රජාව වෙත තොරතුරු සහ දැණුම ගෙනයාමෙදි තවත් විශේෂ කාර්යයක් සිදු කරයි. තවද 2011 වසර තුළදි හන්තාන 14 නිකුතුව අඩංගු DVD තැටි 2000කට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක් ලංකාව පුරා බෙදි ගොස් ඇති අතර ප්‍රායෝගික පුහුණු වැඩසටහන් සහ දේශණ වැඩසටහන් සඳහා එක් වූ පිරිස 1000කට වඩා වැඩි වේ. එමෙන්ම ජාතික අධ්‍යාපන ආයතනයේ විවිධ දෙපාර්තුමෙන්තු තුළ පරිගණක 25 කට ආසන්න සංඛ්‍යාවක ස්ථාපිත කළ අතර කණ්ඩායම් 5කට මේ වන විට ප්‍රායෝගික පුහුණු වැඩසටහන් නිමකර ඇත. තවද ශ්‍රී ලංකා නාවික හමුදා මූලස්ථානයේදි තොරතුරු තාක්‍ෂණ අංශයේ සේවයේ නියැලෙන විවිධ නිළයන් වලට අයත් 35 දෙනෙක් තෙදින පුහුණු වැඩසටහනට එක් වුයේ හන්තාන ලිනක්ස් පදනම් කරගෙන සාමාන්‍ය කටයුතු සහ මෘදුකාංග සංවර්ධණ කටයුතු ඉදිරියට පවත්වාගෙන යාමට අවශ්‍ය දැනුම ලබා ගැනීමටයි.

අධ්‍යාපන ඇමති බන්දුල ගුණවර්ධන මහතාට අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශයේ තොතුරු තාක්ෂණ ශාඛා ප්‍රධානී
නීල් ගුණදාස මහතා සහ පාසැල් දෘඩාංග කණ්ඩායමේ සාමාජික බන්දුල පුෂ්පකුමාර මහතා
දැයට කිරුල 2011 ප්‍රදර්ශනයේදි හන්තාන ලිනක්ස්  හදුන්වාදෙමින්.

දැයට කිරුල 2011 ප්‍රදර්ශනයේදි, අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශයේ තොරතුරු තාක්‍ෂණ ශාඛාව හන්තාන 14.5 මොනරාගලදි හඳුන්වා දුන් අතර සවුත්ලන්ඩ් විද්‍යාලීය අධ්‍යාපන ප්‍රදර්ශනය, රුවන්පුර ජාතික අධ්‍යාපන විද්‍යා පීඨයේ තොරතුරු තාක්‍ෂණ ප්‍රදර්ශනයෙදි (පිටපත් 500 පමණ බෙදා දුනි) හන්තාන භාවිත කිරිමේ පහසු කම් සහ දැනුම ලබා දුන් අතර ප්‍රථම වරට නැණසලක් මඟින් හන්තාන ග්‍රාමීය ජනතාවට හදුන්වා දීම ධීරානන්ද නැණසල හරහා සිදු විය.

ගෝණිගොඩ ශ්‍රී පියරතන මධ්‍ය මහා විද්‍යාලයයි සිසු දරුවන් හන්තාන ලිනක්ස් මත පාසැල් ක්‍රියා කාරකම් කරමින්…

එමෙන්ම තම පාසැලේ සිසු දරුවන්ට පමණක් නොව විදුහල්පති තුමා ඇතුලු සහෝදර ගුරුමණ්ඩලයටද හන්තාන ලිනක්ස් භාවිතය පිළිබඳ ප්‍රායෝගික පුහුණුවක් ලබා දීමට තරම් හන්තාන ප්‍රජාව තුළ සිටින ගුරුවරුන් ඉදිරියට ගොස් ඇත. මේ සඳහා හොඳම උදාහරණය කටුගස්තොට අධ්‍යාපන කලාපයේ, ගෝණිගොඩ ශ්‍රී පියරතන මධ්‍ය මහා විද්‍යාලයයි.

කොළඹ විශ්ව විද්‍යාලනයේ පරිගණක අධ්‍යයන අංශය පැවැත්වූ IFO+ ප්‍රදර්ශනයෙදිද, රුහුණු විශ්ව විද්‍යාලයේ ඉංජිනේරු පීඨ ප්‍රදර්ශනයේදි ද හන්තාන ප්‍රජාව අතරට ගෙනයාම සඳහා අපට නොමිලේ ප්‍රදර්ශන කුටි ලබා දීම සහ අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය මඟින් පළමු වරට නිදහස් සහ විවෘත මෘදුකාංග පාසැල් වෙත රැගෙනයාමේදි පාසැල් තොරතුරු තාක්‍ෂණ විද්‍යාගාර සඳහා හන්තාන ලිනක්ස් භාවිත කිරීම ද අප ගෞරවයෙන් යුතුව මතක් කර සිටින්නෙමු.

හන්තාන 15 මත ඇති සුවිශේෂිත්වය වන්නේ මෑතකදි හදුන්වා දුන් Gnome 3 එක් වි තිබීමය. ඔබ දන්නා පරිදි හන්තාන පද්ධතිය Fedora මත පදනම් ව ඇති අතර හන්තාන 15 නිකුතුව ෆෙඩොරා 15 මත පදනම් ව ඇත. නමුත් වැඩ තළය භාවිතයේදි ෆෙඩොරා පරිසරයට වඩා සුලු වෙනස් කම් එක් කර ඇති අතර, පිහිටුම් දැක්වීම, පද්ධතිය වසා දැමිමේදි අමතර යතුරු භාවිතයෙන් තොරවීම, පෙරනිමියෙන් තේමා භාවිතයට හැකියාව ද මේ අතර වේ. මෙවර වැඩතළය භාවිතය සඳහා උපකාරක සටහනක් සහ දමිළ භාවිතය සඳහා ඉක්ටා ආයතයෙන් ඉදිරිපත් කළ යතුරුපුවරු සැකැස්මද එක් කර ඇත.

පසුගිය දා පැවැත් වූ ඉ-ස්වභිමාණි 2011 සම්මාන උළලේදි හන්තාන ව්‍යාපෘතිය ඇගයීමට ලක් වූ බව ද සතුටින් දන්වා සිටින්නෙමු.

සුවහසක් බාධක අපහසුතා මැද අප හා මෙතෙක් කැපවිමෙන්, නන් අයුරින් සහාය දුන් ඔබ සැමට ප්‍රජාවේ උපහාරය පිරිනමනු ලබයි.

ලිනක්ස් මෙහෙයුම් පද්ධතියක් යළි-එකලස් කිරීම පහසු කටයුත්තකි, එනමුත් එය නොකඩවා පවත්වාගෙන යාම සහ ප්‍රජාව ගොඩ නැංවීම විශාල අභියෝගයකි. අපිට ලැබුණු සහ ලැබෙන සෑම අභියෝගයකින්ම අපි තව තවත් පන්නරය ලබන අතර අපි ඉදිරියටම ගමන් කරන්නෙමු !…

හන්තාන ලිනක්ස් ව්‍යාපෘතිය දෙස පිටතින් බැලු කළ එය හුදෙක් මෙහෙයුම් පද්ධතියක් ලෙස පෙනුනද, මෙහි සත්‍ය වශයෙන්ම සිදුවන්නේ ප්‍රජා සිවිබල කිරිමේ කර්තව්‍යයකි. ප්‍රජාවේ යහපත තකා ලබා දෙන මෙම ව්‍යාපෘතියේ අංගයන් සඳහා යළි ප්‍රජාවට දායක වීමට ඇති හැකියාව මඟින් ප්‍රජාවේ විවිධ වූ පිරිස් හට තොරතුරු තාක්‍ෂණය හරහා තම දැණුම සහ හැකියාවන් වර්ධනයට අවකාශ ලබා දේ.

අප රටේ තොරතුරු තාක්‍ෂණ විශේෂඥයින් මෙන්ම සාමාන්‍ය ජනතාවටද තොරතුරු තාක්‍ෂණ ප්‍රජාව සේවා සඳහා දායක විය හැකි බව අප ඔප්පු කර හමාරයි. හන්තාන 14 (ගගන) හි පෙරනිමියෙන් එන පසුබිම් රූපය ලංකාවේ වෘතීය ජායාරූප ශිල්පියකුගේ නිර්මාණයකි, පසුගිය දිනෙක කරන්දෙණිය මධ්‍ය මහා විද්‍යාලයේ තිබු තොරතුරු තාක්ෂණ ප්‍රදර්ශනයට හන්තාන නියෝජනය කරමින් ගියෙ ශාරීරික අභ්‍යාස පුහුණුකරු (PEI) ලෙස පාසැලක සේවය කරන ගුරුවරයෙකි, ඔහු පසු ගිය කාළය තුළ හන්තාන පරිශීලකයෙක් වුවද මේ වන විට හන්තාන ප්‍රජාවට වැඩසටහන් සඳහා සහභාගීම පමණක් නොව තාක්‍ෂණික ලිපි සැපයීම දක්වා ඉදිරියට පැමිණ ඇත. ඔවුන්ගෙ සේවා ස්ථාන තුළ දි තම හැකියාවන් සහ දැණුමට නිසි තැනක් සහ ඇගයීමක් නොලැබුන ද ප්‍රජා සත්කාර්යයන් වලදි ඇගයීම සහ සමජායේ පිළිගැණීම වැලක්විය නොහැකි කටයුත්තකි.

සත්‍ය ලෙසම දැනුම් කේන්ද්‍රීය මාවතක හුදෙක් ප්‍රජාවේ සුභ සිද්ධිය කරා ගමන් කරන හන්තාන ලිනක්ස් ව්‍යාපෘතිය පළමු වසරේ පාසැල් දරුවකුගේ සිට වැඩි මහලු පුද්ගලයකු දක්වා විහිදුනු පරිශීලක පරාසයකින් යුතු වේ.

හන්තාන ලිනක්ස් ව්‍යාපෘතියේ දෙවැනි වසර සැමරු මොහොත
2010 සැප්තැම්බර් 17 දින වැල්ලන්දුර රුවන්පුර ජාතික අධ්‍යාපන පීඨ භූමියේදි.

තෙවැනි වසර ගත කරන හන්තාන ව්‍යාපෘතියේ මීළඟ නිකුතුව හන්තාන 16 (ධරණි) වන අතර එය 2012 වසරේ නිකුත් කිරීමට නියමිතයි.

අවසන් වශයෙන්.. අපේ මූලික ඉලක්කය වනුයේ නිදහස් විවෘත මෘදුකාංග පිළිබඳ අප රටේ ජනයා දැනුවත් කිරීම සහ භාවිතය ඉහළ නැංවීමයි. 2012 වසරේ දි මෙම කාර්යයන් තව දුරටත් වර්ධණය කිරීමට බලාපොරොත්තු වන බව සතුටින් දන්වා සිටින්නෙමු.


ආශ්‍රීත සටහන්:

හන්තාන පළමු නිකුතුව – සිරස නිවුස්ට් ෆස්ට් පුවත් තුළින් (2009 සැප්තැම්බර් මස 20 දින රාත්‍රී 7.00)

Sunday Times පුවත්පතේ ලිපිය

හන්තාන ලිනක්ස් ඉ-සඟරාව “Freedom+” නිකුත් වෙයි

හන්තාන ලිනක්ස් මෙහෙයුම් පද්ධතිය නිකුත් වී මේ වන විට ගතව ඇත්තේ වසර දෙකක් වැනි ඉතා කෙටි කාලයකි. එම කාලය තුල බොහෝ පරිශීලකයින් පිරිසක් අතරට යාමට හන්තාන ලිනක්ස් සමත් විය. මෙහෙයුම් පද්ධතියක් නිකුත් කිරීමෙන් පමණක් නොනැවතුණු හන්තාන ලිනක්ස් එය පරිශීලනය කරන්නන් සඳහා තවත් සේවාවන් සමූහයක් එක් කිරීමට සමත් විය. හන්තාන ලිනක්ස් වෙබ් අඩවිය, හන්තාන ලිනක්ස් පුහුණු වැඩසටහන්, හන්තාන පරිශීලක සමූහය (User Group/Forum ), පුවත් සමූහය (News Group) ආදිය ඒ සඳහා උදාහරණ වෙයි. මේ හරහා නව දැනුම ලබා දීම මෙන්ම පරිශීලකයින්ට ඇතිවන ගැටළු නිරාකරණය කර ගැනීමට මහත් රුකුලක් විය.


එයින් නොනැවතුණු හන්තාන ලිනක්ස් කණ්ඩායම විවෘත කේත මෘදුකාංග (FOSS) භාවිතා කරන්නන් වෙනුවෙන් නිකුත් කරන ඉ-සඟරාවක් “Freedom+” නමින් එළි දැක්වීමට පසුගියදා සමත් විය. අලුතින්ම ලිනක්ස් භාවිතා කිරීමට එක්වූ අයට හා දැනටමත් ලිනක්ස් භාවිතා කරන අයට වැදගත් වන ලිපි රාශියකින් Freedom+ සමන්විත වෙයි. FOSS පිළිබඳ හදාරන අයටද පාසැල් සිසුන්ට, ගුරුවරුන්ට, වෘත්තිකයින්ට, මෙන්ම බාල මහලු වැඩිහිටි කොයි කාටත් එකසේ වැදගත් වන සාර සංග්‍රහයක් ලෙස Freedom+ හදුන්වා දුන හොත් නිවැරදි ය. සිංහල, දෙමළ ඉංග්‍රීසි යන භාෂා තුනෙන්ම ලිපි පළවීම මෙහි ඇති තවත් විශේෂයකි. කෙසේ නමුත් Freedom+ යනු හන්තාන ලිනක්ස් යන දැවැන්ත සමාජ ව්‍යාපෘතියේ එක් අංගයක් පමණි. සෑම සමාජ ව්‍යාපෘතියකම මෙන්ම මෙම ව්‍යාපෘතිය ද සිදු කරනු ලබන්නේ ආර්ථික ලාභ අපේක්ෂාවෙන් තොරවය. මේ සඳහා දායක වන සැම දෙනාම එවැනි මහා සත්කාරයක කොටස් කරුවෝය. ඔබටද මේ සඳහා විවිධ අයුරින් දායකත්වය සපයා දිය හැකිය. සඟරාව සදහා ලිපි ලබාදීම, සඟරාව සැකසීමට දායක වීමත් හා එය බෙදාහැරීමට දායක වීමත් ආදියෙනි. ඔබට අද Freedom+ කියවීමට අවස්ථාව ලැබුණ හොත් හෙට දිනයේදී තවත් පාඨක පිරිසක් වෙත එය ගෙනයාවි යැයි හන්තාන ලිනක්ස් කණ්ඩායම බලාපොරොත්තු වෙයි. එසේම මෙම ඉ සඟරාව ත්‍රෛයිමාසිකව ඔබ අතට පතත් කිරීමටද හන්තාන ලිනක්ස් කණ්ඩායම සැලසුම් කර ඇත. Freedom+ පිළිබඳ ඔබගේ අදහස් ඒ සඳහා ඉතා ප්‍රයෝජනවත් වන අතර ඔබගේ නිර්ව්‍යාජ අදහස් feedback AT hanthana DOT org යන විද්‍යුත් ලිපිනයට යොමු කිරීමට කාරුණික වන ලෙස ඉල්ලමු.

මෙතැනින් Freedom+ නොමිලේ ලබා ගන්න.

Freedom+ සඟරාව වෙත ඔබටත් ලිපි ඉදිරිපත් කිරීමට හැකියාව ඇත. ඒ සඳහා info AT hanthana DOT org විද්‍යුත් ලිපිනයට ලිවීමට කාරුණික වන්න. තවද සෝදුපත් බැලීම සහ ලිපි පරිවර්තනය කටයුතු සඳහා ද දායක විය හැක.

හන්තාන ප්‍රජා සඟරාවේ සියලු නිර්මාණ කටයුතු ලිෂාන් පුවක්ඔවිට විසින් සිදු කරන ලදි.

From Hanthana Linux with Love

With the arrival of the magic tool computer to our society, we could accelerate our day today events in an unexplainable way and a speed. We slowly but surely discarded our long standing hard working type writer from the type write table , gave a temporary halt for writing letters and kept away papers from our desk. The computer started to dominate the life in every avenue. Every father and every mother , specially the teacher parents wanted to have their sons and daughters to arm with personal computers. So the hunt began for the magic home partner the computer.

When we order a home computer from a vendor we have to name the configurations or else the vendor does give his. After the agreed price and conditions like guarantee or after sales service, he packs the company made genuine machine within a half an hours time. If not, if my request is for an assembled low cost machine , he might take a day sometimes to install the software and most probably the next day the buyer takes the machine home. How the machine works, its is immaterial for the user as his machine is fully armed with an operating system and other software which the user asked.

As the time passed by the user, the schoolboy gets more and more software from his peer groups in different versions and different trade names . He gets copies of expensive software or games copied at a very cheaper price from a communication centre or from his own machine, or from a friend cheaper than a short eat or a bun !

Not only he uses these software but he exchanges and share and passes copies of that software among his friends irrespective of its value or validity. A single copy of such is enough for the whole community. Without knowing he violates the copyrights of the knowledge of the creator of such soft ware. As the piracy is common, specially in the world of information Technology, we do not understand the gravity of the crime we commit. Since the software is very very cheap and the cheapest commodity in the market when we compare the other day today commodities, we tend to buy them at any place or any vendor. Most of us are not aware of what the process or what crime we commit when buying an illegal knowledge of somebody. Of course if we do not have such copies how can we buy a computer hardware for around 50,000 of rupees and another 50,000 of rupees for a licensed copies of software ( Operating System and the Office package) ?

We slowly are looking for a permanent solution for this unanswered problem. Now gradually the users have understood that those so called high prices software is not available in the market free like in the past decade or two. The laws have come into full operation to stop piracy in software selling and copying. Yet, still the schoolboy is clever enough to sneak into such activities. But it is time to have some alternatives for this process and to find an answer. There are open source software around the market yet the young user thinks the are not attractive and they can not match the taste of those so called pirate software. Listen to my story with the experience of teaching IT for around 15 years

How I had an affair with Hanthana

First when I received 10, very big number of computers to my computer unit in the school way back 2001, I got the complete unit with the Genuine Windows 2000 installed and the genuine windows and the office Cds. We did not mind how they came as the process was organized by the ministry GEP 2 Project. For another 10 years our school IT unit did not get any machine and with the SEMP Projects we were isolated and totally neglected.

Yet with the requests and the total identification of the problem Mr Upali Chandrarathne the subject coordination AD has allocated a sum of almost 1.1 million of rupees for us the buy our own machines. But we are bound with the problem- we have to buy software if we are going with windows. I personally decided neither to buy windows nor to use pirate copies and to go with Open source. Luckily I got an accident unexpected call from the IT Hardware Unit of the Ministry of Education, Isurupaya for a special workshop for our new machines. It was a blessing in disguise, a Two Day workshop with Danishka changed our philosophy , love and worship we had from the world famous rich software to our local made Hanthana Linux.

This is how we welcome the new software HANTHANA LINUX into our machines. With Hanthana “you ask for anything it has already got”. We started the teaching sessions with the new baby. Attractive and easy no hassle and trouble . With no time we made the software and the OS popular with the students and the teachers. They wanted to have their personal machines to be converted into Hanthana and the workshop began copying Hantahana LiveDVDs free for all. For the first time we started to copy true and genuine DVDs in our machines.

The content available in that DVD is immeasurable in value. It has years of knowledge to day diverted into the students. Lessons for the science teacher, maths teacher, social studies teacher and the teacher of aesthetic subjects are plenty and attractive. The most special feature of Hanthana it is totally immunized for Virus.

I lost my data in my Pen drive one day with an attack of a virus,I madly wanted to get my pen healed

But I failed and with some pains I formatted it and lost my data. The same has happened to my student and he said Sir I got my data saved because of Hanthana Linux. It is immunized for Virus !!!

Some visuals of Rupavahini  “Jathika Pasala” ( program can not be watched by the Windows but the visuals of the lessons are rightly working with our Lovely Hanthana. An additional qualification , isn’t it ?

Thanks Danishka and his team for the genuine effort he trying to save our computers from the virus and saving our money which we have to spend for high priced software.

Triple gem bless you and your effort.


Sunil Chandraman

Mr. Sunil Chandraman
Wickramabahu Central College, Gampola, Sri Lanka.
sunilchandraman AT gmail DOT com